Αλληλεπίδραση παραγόντων συναισθηματικής νοημοσύνης και παραγόντων αποδοχής εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στην εργασία: η περίπτωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Abstract

The rapid integration of artificial intelligence into the modern workplace constitutes one of the most significant disruptions of our time. Although new artificial intelligence systems offer unprecedented capabilities, their integration into work is not merely a technical issue, but a profound social and psychological challenge. As employees attempt to adapt to the new digital reality, intense emotional reactions frequently emerge, including technostress and anxiety regarding the potential dehumanization of their work. Traditionally, researchers have interpreted technology acceptance strictly rational, primarily by applying the Technology Acceptance Model (TAM), which focuses on the perceived usefulness and perceived ease of use of a system. Contemporary literature, however, recognizes that decisions regarding technology use are significantly influenced by emotions, rather than by rational considerations alone.The purpose of this thesis is to combine two theoretical models, the Technology Acceptance Model (TAM) and the Trait Emotional Intelligence (Trait EI), as assessed through the TEIQue-SF psychometric tool, in order to investigate the role of emotional intelligence in the acceptance and intention to use artificial intelligence tools by educators. The results of the quantitative research, conducted with a sample of secondary education teachers from schools in Athens, confirmed that emotional intelligence is a strong predictor of the acceptance of artificial intelligence technologies. Thus, digital transformation is not solely a technocratic matter, but a complex emotional transition. Therefore, there is a clear need for the emotional empowerment of employees and the development of digital emotional intelligence alongside technological literacy, in order to ensure the successful and sustainable integration of artificial intelligence into education.

Η ταχύτατη διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης στο σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον συνιστά μια από τις σημαντικότερες ανατροπές της εποχής μας. Αν και τα νέα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης παρέχουν πρωτοφανείς δυνατότητες, η ενσωμάτωσή τους στην εργασία δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά μια βαθιά κοινωνική και ψυχολογική πρόκληση. Καθώς οι εργαζόμενοι προσπαθούν να εναρμονιστούν με τα νέα ψηφιακά δεδομένα, δημιουργούνται συχνά έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις, όπως τεχνολογικό στρες, και ανησυχία για πιθανή απανθρωποποίηση της εργασίας τους. Στο παρελθόν, οι ερευνητές ερμήνευαν την αποδοχή της τεχνολογίας μέσα από ένα αυστηρά ορθολογικό πρίσμα, εφαρμόζοντας το παραδοσιακό Μοντέλο Αποδοχής της Τεχνολογίας (TAM), το οποίο στηριζόταν αποκλειστικά στο πόσο εύχρηστο και πρακτικά ωφέλιμο θεωρούσε ο χρήστης ένα σύστημα. Η σύγχρονη βιβλιογραφία αναγνωρίζει πως οι αποφάσεις για τη χρήση μιας τεχνολογίας καθοδηγούνται σε μεγάλο βαθμό από το συναίσθημα και όχι μόνο από τη λογική. Ο σκοπός της παρούσας διατριβής είναι να γεφυρώσει δύο θεωρητικά πλαίσια, το μοντέλο αποδοχής της τεχνολογίας (TAM) και τη θεωρία της συναισθηματικής νοημοσύνης ως χαρακτηριστικό (Trait EI), αξιοποιώντας το ψυχομετρικό εργαλείο TEIQue-SF, έτσι ώστε να διερευνήσει τον ρόλο της συναισθηματικής νοημοσύνης στην αποδοχή και την πρόθεση χρήσης εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, από τους εκπαιδευτικούς. Τα αποτελέσματα της ποσοτικής έρευνας, που διεξήχθη σε δείγμα εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από σχολικές μονάδες της Αθήνας, έδειξαν ότι η συναισθηματική νοημοσύνη αποτελεί ισχυρό προγνωστικό δείκτη για την αποδοχή της τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης. Άρα, ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αποτελεί αποκλειστικά τεχνοκρατικό ζήτημα, αλλά μια σύνθετη συναισθηματική μετάβαση. Συνεπώς, υπάρχει η ανάγκη συναισθηματικής ενδυνάμωσης των εργαζόμενων και καλλιέργειας της ψηφιακής συναισθηματικής νοημοσύνης παράλληλα με τον τεχνολογικό αλφαβητισμό, ώστε να διασφαλιστεί η επιτυχής και βιώσιμη ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση.