Μεταγλωσσικές δεξιότητες: η συμβολή τους στη μάθηση

Abstract

The purpose of this study was to explore the contribution of metalinguistic abilities to learning procedures and specifically to writing, according to the beliefs of teachers in primary schools and their students, after the application of a pilot teaching programme, which focuses on the enhancement of metalinguistic abilities and metalinguistic writing techniques and on the reinforcement of metalinguistic abilities and metalinguistic writing techniques. Data analysis showed that both teachers and students believe that metalinguistic abilities contribute positively to students’ language writing performance and more specifically to writing, they make students more confident and satisfied with their language use and writing products and for this reason students prefer teaching methods, which aim at developing metalinguistic abilities and reinforcing metalinguistic skills.This research was based on the acknowledgement of the fact that students demonstrate weakness in the correct use of their mother language and do not achieve high quality written products. Metalinguistic abilities are factors of awareness and purposeful use of the language. Questions have, therefore, occurred about the contribution of metalinguistic abilities to students’ language improvement and the deeper acquisition and better use of the mother tongue.Review of the relevant bibliography has revealed an extensive use of fragmentary techniques and language teaching methods, as far as not only mother tongue but also foreign languages are concerned, without however the contribution of a specific teaching programme focused on the development and cultivation of metalinguistic abilities, something that the present research has attempted.A pilot teaching programme was applied aimed specifically at teaching and developing writing strategies based on accenting and exploiting students’ metalinguistic abilities. There have been data collections before and after the application of the pilot teaching programme, from the research sample and the monitoring team at least twice. Statistic analysis confirmed the positive contribution of metalinguistic abilities to language performance, to students’ ability to predict and avoid or eventually correct their errors and to developing students’ confident production of written language. Finally the interaction between all these factors and the quality of the language product has also been confirmed.In conclusion, metalinguistic abilities are an important regulative factor, which influences language performance, especially in writing and their contribution to the better learning and more effective use of the students’ mother tongue, even ay primary education level, has been acknowledged by both teachers and their students.

Η έρευνα που παρουσιάζεται στην παρούσα διατριβή είχε στόχο τη διερεύνηση της συμβολής των μεταγλωσσικών δεξιοτήτων στη μάθηση και συγκεκριμένα στην παραγωγή γραπτού λόγου, σύμφωνα με τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και των μαθητών τους, μετά από πειραματική διδακτική παρέμβαση στοχευμένη στην ενίσχυση των μεταγλωσσικών δεξιοτήτων και των μεταγλωσσικών στρατηγικών συγγραφής. Από τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής προέκυψε ότι τόσο οι εκπαιδευτικοί, όσο και οι μαθητές θεωρούν ότι οι ανεπτυγμένες μεταγλωσσικές δεξιότητες συμβάλλουν θετικά στις γλωσσικές επιδόσεις των μαθητών, οδηγούν τους μαθητές στο αίσθημα μεγαλύτερης ασφάλειας και ικανοποίησης, ως προς την παραγωγή των γλωσσικών προϊόντων τους και για τον λόγο αυτό, η διδασκαλία που στοχεύει στην ανάπτυξη των μεταγλωσσικών δεξιοτήτων είναι προτιμητέα από τους μαθητές.Αφορμή για την εκπόνηση αυτής της έρευνας αποτέλεσε η κοινή διαπίστωση στον εκπαιδευτικό κόσμο της αδυναμίας των μαθητών στη σωστή χρήση της μητρικής τους γλώσσας. Οι μεταγλωσσικές δεξιότητες συνιστούν παράγοντα επίγνωσης, επιλογισμού και σκόπιμου χειρισμού της γλώσσας. Διατυπώθηκαν, συνεπώς, ερωτήματα για το ποια θα μπορούσε να είναι ακριβώς η συμβολή τους στη βελτίωση των γλωσσικών επιδόσεων από τους μαθητές, ήτοι στην καλύτερη εκμάθηση και χρήση της μητρικής γλώσσας.Από την ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας διαπιστώθηκε εκτενής χρήση αποσπασματικών τεχνικών και μεθόδων εκμάθησης της μητρικής, και όχι μόνο, γλώσσας, χωρίς ωστόσο να έχει γίνει ποτέ στοχευμένη γλωσσική διδασκαλία με έμφαση στην ανάπτυξη και καλλιέργεια των μεταγλωσσικών δεξιοτήτων, κάτι που επιχειρήθηκε με την εν λόγω έρευνα.Εφαρμόστηκε πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης που στόχευε στη διδασκαλία και ανάπτυξη στρατηγικών συγγραφής κειμένων με κριτήριο την ανάδειξη και αξιοποίηση των μεταγλωσσικών δεξιοτήτων των μαθητών. Καταγράφηκαν, επίσης, πριν και μετά την παρέμβαση, στο ερευνητικό δείγμα και στην ομάδα ελέγχου, οι αντιλήψεις τόσο των εκπαιδευτικών, όσο και των μαθητών τους, για ένα μοντέλο γλωσσικής διδασκαλίας στοχευμένο στις μεταγλωσσικές δεξιότητες των μαθητών, μέσω της χορήγησης ερωτηματολογίων.Από τα στατιστικά ευρήματα διαπιστώθηκε η θετική συμβολή των μεταγλωσσικών δεξιοτήτων στη γλωσσική επίδοση, στη δυνατότητα για πρόβλεψη και διευθέτηση των γλωσσικών λαθών από τους μαθητές, στην ανάπτυξη αισθήματος μεγαλύτερης ικανότητας και αυτοπεποίθησης των μαθητών να παράξουν γραπτά κείμενα και τέλος η αλληλεπίδραση όλων αυτών των παραγόντων στην ποιότητα του τελικού γλωσσικού αποτελέσματος. Τα συμπεράσματα που εξήχθησαν από την παρούσα έρευνα συγκλίνουν στην υποστήριξη της άποψης που θέτει τις μεταγλωσσικές δεξιότητες των μαθητών ως σημαντικό ρυθμιστικό παράγοντα της γλωσσικής τους επίδοσης, ιδιαιτέρως στον γραπτό λόγο και που αναγνωρίζει τη συμβολή τους στην καλύτερη εκμάθηση και στον αποτελεσματικότερο χειρισμό της μητρικής γλώσσας από τους μαθητές, ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, σύμφωνα με τις αντιλήψεις τόσο των εκπαιδευτικών, όσο και των μαθητών τους.