An exploratory study of digital transformation in accounting through the lens of the theory of disruptive innovation

Abstract

This doctoral dissertation investigates the digital transformation of accounting through the theoretical lens of the Theory of Disruptive Innovation, examining how emerging technologies such as Artificial Intelligence (AI), Generative Artificial Intelligence (GenAI), Blockchain, Big Data, Cloud Computing, and Industry 4.0 technologies are reshaping traditional accounting and auditing practices. The primary objective of the study is to systematically map the existing body of knowledge, evaluate the impact of disruptive technologies on accounting functions, and explore the competencies, organizational transformations, and institutional adaptations required for their effective integration. The dissertation consists of four distinct yet interrelated research studies. The first chapter presents a systematic literature review conducted in accordance with the PRISMA framework, providing a comprehensive analysis of the international literature on disruptive technologies in accounting. The findings reveal that these technologies accelerate automation, enhance transparency, improve decision-making processes, and transform the role of accountants from transactional processors to strategic advisors. At the same time, significant adoption barriers are identified, including technological limitations, regulatory uncertainty, ethical concerns, governance challenges, and cultural resistance within organizations. The second chapter introduces NeuralACT, an innovative accounting analytics framework that utilizes artificial neural networks to process large-scale datasets in real time, offering enhanced predictive capabilities, pattern recognition, and decision-support functionality. The results demonstrate that machine learning techniques can surpass the capabilities of traditional accounting systems by delivering greater accuracy and responsiveness in complex business environments. The third chapter focuses on the transformation of digital accounting through the integration of Big Data, the Internet of Things (IoT), and Industry 4.0 technologies. The analysis highlights how the convergence of physical and digital systems enables continuous data collection and processing, improving the quality of financial reporting, operational monitoring, and forecasting accuracy. Furthermore, the study emphasizes the necessity of developing new digital competencies and redesigning accounting information systems to meet the demands of an increasingly digitalized business ecosystem. The fourth chapter proposes the AGILANCE Framework, an intelligent accounting system designed to support agile financial planning through the utilization of Big Data and advanced analytical techniques. The proposed framework combines automated data analytics, predictive modeling, and decision-support mechanisms, enabling organizations to respond more effectively to dynamic market conditions. Overall, the dissertation demonstrates that digital transformation represents far more than a technological upgrade; it constitutes a profound organizational and professional shift that fundamentally redefines the accounting profession. The study contributes to the literature by bridging the Theory of Disruptive Innovation with the field of accounting and by proposing novel models, frameworks, and practical approaches for the effective adoption of emerging technologies. The findings suggest that the future sustainability and relevance of the accounting profession will depend on the ability of accountants, organizations, and regulatory bodies to embrace technological innovation, cultivate advanced digital and analytical competencies, and establish governance frameworks that ensure transparency, reliability, accountability, and the ethical use of technology in an increasingly digital future.

Αυτή η διδακτορική διατριβή διερευνά τον ψηφιακό μετασχηματισμό της λογιστικής μέσα από το θεωρητικό πρίσμα της Θεωρίας της Ανατρεπτικής Καινοτομίας, εξετάζοντας πώς αναδυόμενες τεχνολογίες όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), η Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη (GenAI), το Blockchain, τα Μεγάλα Δεδομένα, το Cloud Computing και οι τεχνολογίες Industry 4.0 αναδιαμορφώνουν τις παραδοσιακές λογιστικές και ελεγκτικές πρακτικές. Ο πρωταρχικός στόχος της μελέτης είναι η συστηματική χαρτογράφηση του υπάρχοντος σώματος γνώσης, η αξιολόγηση του αντίκτυπου των ανατρεπτικών τεχνολογιών στις λογιστικές λειτουργίες και η διερεύνηση των ικανοτήτων, των οργανωτικών μετασχηματισμών και των θεσμικών προσαρμογών που απαιτούνται για την αποτελεσματική ενσωμάτωσή τους. Η διατριβή αποτελείται από τέσσερις διακριτές αλλά αλληλένδετες ερευνητικές μελέτες. Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει μια συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που διεξάγεται σύμφωνα με το πλαίσιο PRISMA, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη ανάλυση της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τις ανατρεπτικές τεχνολογίες στη λογιστική. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι αυτές οι τεχνολογίες επιταχύνουν τον αυτοματισμό, ενισχύουν τη διαφάνεια, βελτιώνουν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και μεταμορφώνουν τον ρόλο των λογιστών από επεξεργαστές συναλλαγών σε στρατηγικούς συμβούλους. Ταυτόχρονα, εντοπίζονται σημαντικά εμπόδια υιοθέτησης, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογικών περιορισμών, της κανονιστικής αβεβαιότητας, των ηθικών ανησυχιών, των προκλήσεων διακυβέρνησης και της πολιτισμικής αντίστασης εντός των οργανισμών. Το δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζει το NeuralACT, ένα καινοτόμο πλαίσιο λογιστικής ανάλυσης που χρησιμοποιεί τεχνητά νευρωνικά δίκτυα για την επεξεργασία συνόλων δεδομένων μεγάλης κλίμακας σε πραγματικό χρόνο, προσφέροντας βελτιωμένες δυνατότητες πρόβλεψης, αναγνώριση προτύπων και λειτουργικότητα υποστήριξης αποφάσεων. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι τεχνικές μηχανικής μάθησης μπορούν να ξεπεράσουν τις δυνατότητες των παραδοσιακών λογιστικών συστημάτων, παρέχοντας μεγαλύτερη ακρίβεια και ανταπόκριση σε σύνθετα επιχειρηματικά περιβάλλοντα. Το τρίτο κεφάλαιο εστιάζει στον μετασχηματισμό της ψηφιακής λογιστικής μέσω της ενσωμάτωσης των Μεγάλων Δεδομένων, του Διαδικτύου των Πραγμάτων (IoT) και των τεχνολογιών Βιομηχανίας 4.0. Η ανάλυση υπογραμμίζει πώς η σύγκλιση των φυσικών και ψηφιακών συστημάτων επιτρέπει τη συνεχή συλλογή και επεξεργασία δεδομένων, βελτιώνοντας την ποιότητα της οικονομικής αναφοράς, την επιχειρησιακή παρακολούθηση και την ακρίβεια των προβλέψεων. Επιπλέον, η μελέτη τονίζει την αναγκαιότητα ανάπτυξης νέων ψηφιακών ικανοτήτων και επανασχεδιασμού των συστημάτων λογιστικής πληροφόρησης για την κάλυψη των απαιτήσεων ενός ολοένα και πιο ψηφιοποιημένου επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Το τέταρτο κεφάλαιο προτείνει το Πλαίσιο AGILANCE, ένα έξυπνο λογιστικό σύστημα σχεδιασμένο να υποστηρίζει ευέλικτο οικονομικό σχεδιασμό μέσω της αξιοποίησης των Μεγάλων Δεδομένων και προηγμένων αναλυτικών τεχνικών. Το προτεινόμενο πλαίσιο συνδυάζει αυτοματοποιημένες αναλύσεις δεδομένων, προγνωστική μοντελοποίηση και μηχανισμούς υποστήριξης αποφάσεων, επιτρέποντας στους οργανισμούς να ανταποκρίνονται πιο αποτελεσματικά στις δυναμικές συνθήκες της αγοράς. Συνολικά, η διατριβή καταδεικνύει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός αντιπροσωπεύει πολύ περισσότερα από μια τεχνολογική αναβάθμιση. Αποτελεί μια βαθιά οργανωτική και επαγγελματική μετατόπιση που επαναπροσδιορίζει ριζικά το λογιστικό επάγγελμα. Η μελέτη συμβάλλει στη βιβλιογραφία γεφυρώνοντας τη Θεωρία της Ανατρεπτικής Καινοτομίας με τον τομέα της λογιστικής και προτείνοντας νέα μοντέλα, πλαίσια και πρακτικές προσεγγίσεις για την αποτελεσματική υιοθέτηση αναδυόμενων τεχνολογιών. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η μελλοντική βιωσιμότητα και συνάφεια του λογιστικού επαγγέλματος θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των λογιστών, των οργανισμών και των ρυθμιστικών φορέων να υιοθετήσουν την τεχνολογική καινοτομία, να καλλιεργήσουν προηγμένες ψηφιακές και αναλυτικές ικανότητες και να θεσπίσουν πλαίσια διακυβέρνησης που διασφαλίζουν τη διαφάνεια, την αξιοπιστία, την λογοδοσία και την ηθική χρήση της τεχνολογίας σε ένα ολοένα και πιο ψηφιακό μέλλον.