Γραμματισμός και φυσικές επιστήμες στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Abstract

The aim of this thesis was the designing, the application and the evaluation of a teaching intervention to Greek pupils in the 6th grade of primary education for the unit “Solids, liquids and gases”. The intervention was based on the modern theories of learning Science's as well as on selective activities of writing and reading, with the aim of: (a) the conceptual comprehension and (b) the development of "Literacy in Science”. In particular our objective was the students: i) to build the concepts that are included in the particular unit (solid liquids, gases, melting, evaporation, boiling), ii) to distinguish the multiple meanings that certain words have in the context of daily life (for example the word boil, melt, etc.) and the meaning of the same words in the context of Science, c) to recognize the structure, the lexicogrammatical structures and to create themselves genres, those of classification explanation (cause-effect) and experimental report, that are presented in the context of Science. The approach was based on the theory of Constructivism of knowledge, the Systemic Functional Linguistics (Halliday, 1993) and the Genre Based Approach (Martin, 1993). The methodology which we followed was the Design Based Research and content analysis in pupils' texts was implemented, before and after the intervention. Three parameters were examined: the quantity, the quality and the structure of the texts. Our results showed that the proposed teaching intervention can contribute to the development of "Literacy in Science" which concerns the "fundamental sense” of Scientific Literacy as well as to the construction of science concepts which is related to the "derived sense" of "Scientific Literacy".

Αντικείμενο της παρούσας διατριβής ήταν ο σχεδιασμός, η εφαρμογή και η αξιολόγηση μιας διδακτικής πρότασης σε μαθητές της Στ’ τάξης του Δημοτικού στην ενότητα «Στερεά, υγρά και αέρια» Η συγκεκριμένη παρέμβαση βασίστηκε σε σύγχρονες θεωρίες για τη μάθηση των Φυσικών Επιστήμων, καθώς και σε επιλεγμένες δραστηριότητες γραφής και ανάγνωσης, με στόχο: (α) την εννοιολογική κατανόηση και (β) την ανάπτυξη του «γραμματισμού» στις Φ.Ε. Πιο συγκεκριμένα, στοχεύαμε οι μαθητές: α) να οικοδομήσουν τις έννοιες που εντάσσονται στη συγκεκριμένη ενότητα (στερεά, υγρά, αέρια, τήξη εξάτμιση, βρασμός, υγροποίηση), β) να διακρίνουν τις πολλαπλές σημασίες που έχουν κάποιες λέξεις στο πλαίσιο της καθημερινής ζωής (π.χ. η λέξη βράζω, λιώνω κ.α.) και τη σημασία των ίδιων λέξεων στο πλαίσιο της Επιστήμης, γ) να αναγνωρίσουν τη δομή τις λεξικογραμματικές δομές και να δημιουργήσουν οι ίδιοι κειμενικά είδη της ταξινόμησης της εξήγησης (αιτία-αποτέλεσμα) και της πειραματικής αναφοράς που εμφανίζονται στο λόγο των Φ.Ε. Η προσέγγιση βασίστηκε στη θεωρία της Εποικοδόμησης της γνώσης, στη Συστημική Λειτουργική Γραμματική (Halliday, 1993) και στην Κειμενοκεντρική προσέγγιση (Martin, 1993). Η μεθοδολογία που ακολουθήσαμε ήταν η Έρευνα Βασισμένη στο Σχεδιασμό και έγινε ανάλυση περιεχομένου των κειμένων των μαθητών/τριών, τόσο πριν όσο και μετά την προτεινομένη παρέμβαση Οι παράμετροι που εξετάσαμε ήταν η ποσότητα, η ποιότητα και η δομή των κειμένων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η προτεινομένη διδακτική παρέμβαση μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη του «γραμματισμού» στις Φ.Ε., ο οποίος αφορά στη «θεμελιώδη» σημασία του «επιστημονικού αλφαβητισμού» καθώς και στην οικοδόμηση των φυσικών εννοιών που σχετίζεται με την «παραγωγή» σημασία του.