Ο ρόλος της έκφρασης του αυξητικού παράγοντα bone morphogenetic protein 6 (BMP-6) στην ενδομητρίωση: πρότυπα της γονιδιακής έκφρασης και κλινική συσχέτιση με το στάδιο της νόσου

Abstract

Background:Bone Morphogenetic Protein 6 (BMP-6) has decisive role in controlling multiple organogenetic processes, as well as modulating cell differentiation and proliferation. Considering those pleiotropic effects, we focused on determining expression of that multifunctional growth factor in ectopic endometriotic tissues.Material and methods:In this prospective study, 85 consecutive women with endometriosis were included. All patients underwent gynecological operations due to endometriosis associated problems and tissue specimens were collected from ectopic endometriotic lesions. Both immunohistochemical staining of paraffin sections, using an avidin–biotin–peroxidase procedure and PCR for BMP-6 detection were performed in all 85 cases. Moreover, numerous of clinical and laboratory parameters were recorded and their correlation with BMP-6 expression was investigated.Results:Ectopic endometrium showed intense cytoplastic immunoreactivity to BMP-6 in both epithelium and stroma. Furthermore, PCR analysis confirmed the expression of BMP-6 in endometriotic tissues. In addition, we have demonstrated that BMP-6 expression is highly, positively associated with strong expression of Estrogen Receptor a (ERa), dysmenorrhea, dysmenorrhea onset, dyspareunia and endometriosis stage. On the other hand it has been shown that BMP-6 expression correlates negatively on with menopause, childbirths and Β-hCG levels. Discussion:The availability of BMP-6 in the ectopic endometrium may be at least partly involved in the mechanisms of attachment, survival and expansion of endometriosis. Furthermore, we have shown that BMP-6 expression is positively linear correlated with endometriosis stage. In addition there is also established a positive correlation of BMP-6 expression with painful symptoms, while childbirths and menopause have inverse role. Moreover, the statistically significant correlation in expression of BMP-6 and ERa demonstrated in this study may be associated with development of rich in estrogen microenvironment, but requires further investigation. In conclusion, this is the first study in our knowledge demonstrating strong expression of BMP-6 in endometriosis.

Εισαγωγή: Ο παράγοντας Bone Morphogenetic Protein 6 (BMP-6) κατέχει κομβικό ρόλο σε πλήθος διεργασιών που λαμβάνουν χώρα κατά την οργανογένεση, συμπεριλαμβανομένης της ρύθμισης του κυτταρικού πολλαπλασιασμού, της ανάπτυξης και της επικοινωνίας των κυττάρων με το περιβάλλον τους. Υπό το πρίσμα αυτών των δεδομένων, διερευνήσαμε την έκφραση του αυξητικού παράγοντα σε έκτοπες ενδομητριωσικές εστίες.Υλικό και μέθοδος:Στην προοπτική αυτή μελέτη συμπεριλήφθησαν 85 συνεχόμενες ασθενείς που προσήλθαν για την χειρουργική αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονταν με την ενδομητρίωση. Ως ομάδα ελέγχου χρησιμοποιήθηκαν γυναίκες που προσέρχονταν για την διερεύνηση άλλων νοσημάτων του αναπαραγωγικού συστήματος, χωρίς την παρουσία ενδομητρίωσης. Η ύπαρξη κακοήθειας αποτέλεσε κριτήριο αποκλεισμού από την μελέτη. Στο σύνολο των γυναικών, έγινε συλλογή υλικού από έκτοπες ενδομητριωσικές εστίες. Εν συνεχεία πραγματοποιήθηκε διερεύνηση της έκφρασης της πρωτεΐνης BMP-6 με την χρήση ανοσοϊστοχημείας και PCR. Ταυτόχρονα από το σύνολο των γυναικών έγινε καταγραφή του ιατρικού ιστορικού τους, κλινικών και εργαστηριακών παραμέτρων και διερευνήθηκε η συσχέτιση των παραμέτρων αυτών με την έκφραση του BMP-6.Αποτελέσματα:Στην ανοσοϊστοχημική μελέτη καταδείχθηκε ισχυρή έκφραση του BMP-6 τόσο στο επιθήλιο όσο και στο στρώμα γυναικών που έπασχαν από ενδομητρίωση. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώθηκαν και από την PCR που επαλήθευσε την έκφραση του BMP-6 σε έκτοπες ενδομητριωσικές εστίες. Αντίθετα, στην ομάδα ελέγχου, σε μη πάσχουσες από ενδομητρίωση γυναίκες δεν ανιχνεύτηκε έκφραση του BMP-6.Ταυτόχρονα, καταδείχθηκε η ύπαρξη στατιστικά σημαντικής θετικής συσχέτισης μεταξύ της έκφρασης του BMP-6 και της έκφρασης των υποδοχέων οιστρογόνων τύπου α (ERa), της ύπαρξης δυσμηνόρροιας, της χρονικής στιγμής εμφάνισης του άλγους κατά την εμμηνορρυσία, της εμφάνισης δυσπαρευνίας και του σταδίου της ενδομητρίωσης. Αρνητική συσχέτιση καταδείχθηκε μεταξύ της εμμηνόπαυσης, των τοκετών και των επιπέδων της Β-hCG με την έκφραση του BMP-6.Συζήτηση:Ο BMP-6 εκφράζεται σε έκτοπο ενδομητριωσικό ιστό και με δεδομένο τον ρόλο του αυξητικού παράγοντα, ενδεχομένως να εμπλέκεται σε κάποιο βαθμό στους μηχανισμούς επιβίωσης, επικοινωνίας και επέκτασης των ενδομητριωσικών κύτταρων. Επίσης, η έκφραση του BMP-6 είναι σε συνάρτηση με το στάδιο της ενδομητρίωσης, όπως αυτή αξιολογείται με το ισχύον ταξινομητικό σύστημα. Επιπρόσθετα, καταγράφεται η ύπαρξη θετικής συσχέτισης μεταξύ του BMP-6 και των επώδυνων συμπτωμάτων, ενώ ισχυρή αρνητική συσχέτιση προκύπτει μεταξύ του αυξητικού παράγοντα με το ιστορικό τεκνοποίησης των γυναικών και της ύπαρξης εμμηνόπαυσης. Η συσχέτιση που καταγράφεται μεταξύ της έκφρασης του BMP-6 και των ERa, πιθανόν συσχετίζεται με την δημιουργία μικροπεριβάλλοντος πλούσιου σε οιστρογόνα από τα ενδομητριωσικά κύτταρα, αλλά απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση. Εν κατακλείδι, αυτή είναι η πρώτη έρευνα, σε γνώση μας, που καταδεικνύει σημαντική έκφραση του BMP-6 σε ενδομητρίωση.