Η κατάκτηση της ελληνικής από παιδιά με μητρική γλώσσα την τουρκική: στοιχεία από την ονοματική συμφωνία και τη μορφολογία

Abstract

The aim of this study is twofold: (a) to examine whether L2 children who are native speakers of an L1 without grammatical gender and are exposed to the L2 after age 5 can acquire the feature of gender in the L2 and (b) to investigate the role that different linguistic variables (semantic, morpho-phonological, syntactic and lexical) play in gender assignment and gender agreement by L1 and L2 speakers of Greek. 132 native speakers of Turkish, aged 12-16, who were systematically exposed to Greek when they entered primary school (NNS) and 41 native speakers of Greek at the same age (NS) participated in this study. The NNS were divided in four proficiency levels according to a written proficiency test. They also differed in terms of the intensity of input they had received, which was measured by means of their type of schooling (standard Greek vs. minority school). Two oral elicitation tasks were used: a gender assignment task, in which participants had to choose the appropriate definite article, and a gender agreement task, in which participants were expected to use the correct adjectival form so that it agrees with the corresponding noun. The same 64 nouns were employed in both tasks, which ended in 8 different endings (morpho-phonological cue), 3 typically masculine, 2 typically feminine and 3 typically neuter. Half the nouns in each ending had natural gender (semantic cue) while the other half had grammatical gender. With regard to question (b), our results indicate that the linguistic variables played a differential role in the two tasks. The NS relied exclusively in their lexical knowledge in the gender assignment task, but were affected by both lexical knowledge and semantic cues in the gender agreement task. The NNS relied both on their lexical knowledge and on semantic and morpho-phonological cues in the gender assignment task, while in the gender agreement task they relied primarily on semantic cues and on the use of a default form (syntactic strategy). We argue that the differences attested in the NS’ and the NNS’ pattern of performance can be explained if we take into account the limited lexical and grammatical knowledge of the NNS. As far as question (a) is concerned, our results indicate that the NNS’ accuracy in both tasks rises with increased proficiency level and intensity of input. Furthermore, there is a limited number of NNS who have accuracy levels within the range of the NS at both tasks and exhibit similar patterns of performance. We interpret these results as evidence that gender can be acquired by child L2 learners even when this feature is absent in their L1. Moreover, we argue in favor of the Missing Surface Inflection Hypothesis, as there is evidence that the NNS face more problems in the gender agreement task where they systematically rely on a default form. Finally, we believe that the NNS follow a different route than the NS in the acquisition of gender agreement and rely more heavily on the mechanism of semantic agreement, due to their limited linguistic knowledge.

Ο στόχος της παρούσας έρευνας είναι διττός: (α) να εξετάσει αν τα παιδιά που κατακτούν μια Γ2, ενώ είναι φυσικοί ομιλητές μιας Γ1 χωρίς γραμματικό γένος και εκτίθενται στη Γ2 μετά την ηλικία των 5 ετών, μπορούν να κατακτήσουν το γένος στη Γ2 και (β) να διερευνήσει τον ρόλο που παίζουν διαφορετικοί γλωσσικοί παράγοντες (σημασιολογικοί, μορφο-φωνολογικοί, συντακτικοί και λεξικοί) στην απόδοση και συμφωνία γένους από φυσικούς και μη φυσικούς ομιλητές της ελληνικής. Στην έρευνα συμμετείχαν 132 φυσικοί ομιλητές της τουρκικής, ηλικίας 12-16 ετών, οι οποίοι άρχισαν να εκτίθενται συστηματικά στην ελληνική με την είσοδό τους στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση (ΜΦΟ) και 41 φυσικοί ομιλητές της ελληνικής αντίστοιχης ηλικίας (ΦΟ). Οι ΜΦΟ χωρίστηκαν σε τέσσερα επίπεδα γλωσσομάθειας με βάση ένα γραπτό γλωσσικό τεστ. Διέφεραν επίσης μεταξύ τους ως προς την ποσότητα των γλωσσικών εισερχομένων που είχαν δεχθεί, η οποία μετρήθηκε με βάση το είδος του δημοτικού σχολείου (ελληνόφωνο vs. μειονοτικό) στο οποίο είχαν φοιτήσει. Χρησιμοποιήθηκαν δύο προφορικές δοκιμασίες: μία δοκιμασία απόδοσης γένους, στην οποία οι συμμετέχοντες έπρεπε να επιλέξουν το κατάλληλο οριστικό άρθρο, και μία δοκιμασία συμφωνίας γένους, στην οποία οι συμμετέχοντες έπρεπε να χρησιμοποιήσουν το κατάλληλο επίθετο το οποίο θα έπρεπε να συμφωνεί ως προς το γένος με το αντίστοιχο ουσιαστικό. Και στις δύο δοκιμασίες χρησιμοποιήθηκαν (τα ίδια) 64 ουσιαστικά που έληγαν σε 8 διαφορετικά τέρματα (μορφο-φωνολογική ένδειξη), 3 τυπικά αρσενικά, 2 τυπικά θηλυκά και 3 τυπικά ουδέτερα. Τα μισά ουσιαστικά είχαν φυσικό γένος (σημασιολογική πληροφορία) και τα υπόλοιπα μισά γραμματικό γένος. Αναφορικά με το ερώτημα (β), τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι οι γλωσσικοί παράγοντες παίζουν διαφορετικό ρόλο στις δύο δοκιμασίες. Οι ΦΟ στηρίχθηκαν αποκλειστικά στη λεξική τους γνώση στη δοκιμασία απόδοσης γένους, ενώ στη δοκιμασία συμφωνίας επηρεάστηκαν και από τις σημασιολογικές ενδείξεις. Οι ΜΦΟ στηρίχθηκαν τόσο στη λεξική τους γνώση όσο και στις μορφο-φωνολογικές και σημασιολογικές πληροφορίες στη δοκιμασία απόδοσης γένους, ενώ στη δοκιμασία συμφωνίας έκαναν χρήση πρωτίστως των σημασιολογικών ενδείξεων και του υπεργενικευτικού τύπου (συντακτική στρατηγική). Υποστηρίζουμε ότι οι διαφορές στη συμπεριφορά των ΦΟ και των ΜΦΟ μπορούν να εξηγηθούν με βάση την περιορισμένη λεξική και γραμματική γνώση των ΜΦΟ. Όσον αφορά το ερώτημα (β), τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι οι επιδόσεις των ΜΦΟ βελτιώνονται ανάλογα με το επίπεδο γλωσσομάθειάς τους και την ποσότητα των εισερχόμενων πληροφοριών που έχουν δεχθεί. Επιπρόσθετα, υπάρχει ένας περιορισμένος αριθμός ΜΦΟ που έχουν επιδόσεις και μοτίβο συμπεριφοράς παρόμοιες με εκείνες των ΦΟ. Ερμηνεύουμε τα αποτελέσματα αυτά ως ένδειξη ότι οι ΜΦΟ μπορούν να κατακτήσουν το γένος στη Γ2, ακόμη και όταν το χαρακτηριστικό αυτό απουσιάζει από τη Γ1 και εκτίθενται στη Γ2 μετά τα 5 έτη. Επιπλέον, υποστηρίζουμε την Υπόθεση της Έλλειψης Επιφανειακών Μορφών Κλίσης, καθώς οι ΜΦΟ αντιμετωπίζουν περισσότερα προβλήματα στη συμφωνία γένους, όπου στηρίζονται συστηματικά στη χρήση ενός υπεργενικευτικού τύπου. Πιστεύουμε, τέλος, ότι οι ΜΦΟ ακολουθούν διαφορετική οδό κατάκτησης του γένους από τους ΦΟ και στηρίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό στον μηχανισμό σημασιολογικής συμφωνίας, εξαιτίας της περιορισμένης γνώσης της ελληνικής γλώσσας που διαθέτουν.