Η διδασκαλία της διαδικασίας του σχεδιασμού κατά την παραγωγή γραπτών κειμένων με βάση την ψυχογλωσσολογική προσέγγιση: μια διδακτική παρέμβαση

Abstract

This dissertation explores the importance and effectiveness of teaching planning in the production of written texts by 5th grade students, given the centrality of literacy and students' difficulties in producing coherent texts. The research examines the effect of a targeted instructional intervention on the development of planning skills and on improving the quality of student writing. The theoretical framework analyses literacy and cognitive models of writing production, focusing on planning as a cognitive process of goal setting, producing, and organising ideas, as well as students' difficulties. The existing teaching practice in Greek primary schools and the relevant training of teachers is also investigated. The research methodology is mixed, combining quantitative and qualitative approaches. It includes a didactic intervention with 5th grade students and the use of tools such as observations, analysis of written texts before and after the intervention, and semi-structured interviews with students and teachers. Data analysis compares language parameters, perceptions of planning, and the effectiveness of the intervention. The results demonstrate the positive impact of systematic teaching of planning on students' skills for goal setting, generating, and organising ideas, leading to higher quality writing. The thesis highlights factors that influence the implementation of planning and the transformation of initial drafts into final texts. The overall evaluation underlines the role of planning and appropriate teaching practices in the development of writing competence, while pedagogical suggestions and ideas for future research are provided.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη σημασία και την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας του σχεδιασμού στην παραγωγή γραπτών κειμένων από μαθητές της Ε' δημοτικού, δεδομένης της κεντρικής θέσης του γραμματισμού και των δυσκολιών των μαθητών στην παραγωγή συνεκτικών κειμένων. Η έρευνα εξετάζει την επίδραση μιας στοχευμένης διδακτικής παρέμβασης στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων σχεδιασμού και στη βελτίωση της ποιότητας των γραπτών τους. Το θεωρητικό πλαίσιο αναλύει τον γραμματισμό και τα γνωστικά μοντέλα παραγωγής γραπτού λόγου, εστιάζοντας στον σχεδιασμό ως γνωστική διαδικασία οριοθέτησης στόχων, παραγωγής και οργάνωσης ιδεών, καθώς και στις δυσκολίες των μαθητών. Διερευνάται επίσης η υφιστάμενη διδακτική πρακτική στο ελληνικό δημοτικό σχολείο και η σχετική κατάρτιση των εκπαιδευτικών. Η ερευνητική μεθοδολογία είναι μικτή, συνδυάζοντας ποσοτικές και ποιοτικές προσεγγίσεις. Περιλαμβάνει διδακτική παρέμβαση σε μαθητές Ε' δημοτικού και χρήση εργαλείων όπως παρατηρήσεις, ανάλυση γραπτών κειμένων πριν και μετά την παρέμβαση και ημιδομημένες συνεντεύξεις με μαθητές και εκπαιδευτικούς. Η ανάλυση δεδομένων συγκρίνει γλωσσικές παραμέτρους, αντιλήψεις για τον σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα της παρέμβασης. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν τη θετική επίδραση της συστηματικής διδασκαλίας του σχεδιασμού στις δεξιότητες των μαθητών για στοχοθεσία, παραγωγή και οργάνωση ιδεών, οδηγώντας σε ποιοτικότερα γραπτά. Η διατριβή αναδεικνύει παράγοντες που επηρεάζουν την εφαρμογή του σχεδιασμού και τη μετατροπή των αρχικών σχεδίων στα τελικά κείμενα. Η συνολική αποτίμηση υπογραμμίζει τον ρόλο του σχεδιασμού και των κατάλληλων διδακτικών πρακτικών στην ανάπτυξη της γραπτής ικανότητας, ενώ διατυπώνονται παιδαγωγικές προτάσεις και ιδέες για μελλοντική έρευνα.