Το ζήτημα του κράτους στην πολιτική σκέψη του Μιχαήλ Μπακούνιν

Abstract

The subject of the above mentioned dissertation is the issue of state in the political thought of Mikhail Bakunin. The dissertation is divided into five chapters, logically linked to each other. The purpose of the first chapter is to locate and to analyze the multi-level theoretical and methodological premises of Bakunin's critique of the state. On the base of these premises, Bakunin rejects the state in general as well the state of bourgeois democracy. Furthermore, there is an interest towards the clarification of the theoretical conflict between Bakunin and Karl Marx/Friedrich Engels concerning the marxian idea of the socialist state of the proletarian dictatorship. The last chapter of this dissertation is devoted to the critical study of the Bakunin's ideals of stateless socialism and anarchist federalism.

Αντικείμενο της διδακτορικής εργασίας είναι το ζήτημα του κράτους όπως αυτό τίθεται στην πολιτική σκέψη του Μιχαήλ Μπακούνιν. Η διδακτορική εργασία διαιρείται σε πέντε κεφάλαια, τα οποία είναι λογικά συνδεδεμένα μεταξύ τους. Ο σκοπός του πρώτου κεφαλαίου είναι ο εντοπισμός και η ανάλυση των πολυεπίπεδων θεωρητικών και μεθοδολογικών προϋποθέσεων της κριτικής του Μπακούνιν προς το κράτος. Επί τη βάσει των προϋποθέσεων αυτών, ο Μπακούνιν απορρίπτει το κράτος εν γένει, όπως και το κράτος της αστικής δημοκρατίας. Το ερευνητικό ενδιαφέρον στρέφεται, εν συνεχεία, προς την κατάδειξη της θεωρητικής σύγκρουσης ανάμεσα στον Μπακούνιν και τους Karl Marx/Friedrich Engels αναφορικά με τη μαρξική ιδέα του σοσιαλιστικού κράτους της δικτατορίας του προλεταριάτου. Το τελευταίο κεφάλαιο της διατριβής είναι αφιερωμένο στην κριτική μελέτη των μπακουνικών ιδεωδών του ακρατικού σοσιαλισμού και του αναρχικού ομοσπονδισμού.

L' objet d' etude de cette these de doctorat est la question d' etat dans la pensee politique de Michel Bakounine. La these est divisee en cinq chapitres, qui sont logiquement lies entre eux. Le but du premier chapitre est de localiser et d' analyser les premisses theoriques et methodologiques a plusieurs niveaux de la critique exercee par Bakounine contre l' etat. Sur la base de ces premisses, Bakounine rejette l' etat en general, ainsi que l' etat de la democratie bourgeoise. La recherche est, ensuite, orientee vers la mise en evidence du conflit theorique entre Bakounine et Karl Marx/Friedrich Engels autour de l' idee marxienne de l' etat socialiste de la dictature du proletariat. Le chapitre dernier est consacre a l' etude critique des ideaux bakouniens du socialisme anti-etatique et du federalisme anarchiste.