Οι επονομαζόμενοι "Αλαμάνοι" Άγιοι της Κύπρου: μέσα από τις πηγές και την τοπική παράδοση

Abstract

One of the problems of the Cyprus Hagiology, which many historians, researchers, columnists and local tradition dealt with, was the issue of the Alamani saints of Cyprus. According to sources, the foreign saints who were named Alemans amount to 300. Leontio Mahera, a Cypriot columnist, writes that the above mentioned saints came to Cyprus from Syropalestine after this region had been occupied by the Saracens.The reference to the arrival of 300 saints led the Latin historians, Florio Voustronio and Etienne De Louzinian, refer deliberately and maliciously in their work that those particular saints were Latin Christians who came from Germany and other Western countries. They arrived in Cyprus during the Crusades, lived in several areas of the island, were honoured by the orthodox people of Cyprus and placed in Cyprus Hagiology although they were not orthodox themselves.The later historians of Cyprus using the work of the above mentioned Latin historians, as if it was their own source, referred to the arrival of the 300 saints in Cyprus again during the crusades without presenting further explanatory evidence concerning the origin of their names or their religious beliefs. The person who established the name of the holy ascetics as Alemans officially was the Greek history researcher, Constantinos Sathas, who wrote his excellent work “Vies des Saints Allemands de I’ Eglise de Chypre”. His work caused a lot of reaction among Cypriot and foreign researchers who tried to give several and different views regarding the name and origin of the saints.That which was missing in the sources was the research in other areas outside Germany related to the nickname of the saints as Alemans-Germans as well as other evidence concerning their lives like their Greek names, their orthodox way of leading a hermit’s life and their orthodox faith. Therefore, new evidence was searched for which led us to the area of North Syria where mount Al-Amanos is and where many monks lead their ascetic lives. These same hermits left their territories during the 11th century due to the Turkish expansionism. A good number of these found refuge in Cyprus because of the short distance from Syria as well the spiritual relationships of Cyprus with their regions. That is why they were honoured greatly by the Cypriots and became great and popular saints of the island something which would not have happened if those saints had not been orthodox.This evidence proves clearly that the name of the saints originates directly from mount Amanos and not from Germany. These saints gave their names to all the foreign-not Cypriot saints who came to the island at times and with the Cypriot saints name Cyprus “The Island of Saints.

Ένα από τα προβλήματα της Κυπριακής αγιολογίας το οποίο απασχόλησε για πολλά χρόνια ιστορικούς, ερευνητές, χρονογράφους αλλά και την τοπική παράδοση είναι το ζήτημα των Αλαμάνων αγίων της Κύπρου. Με το όνομα Αλαμάνοι άγιοι χαρακτηρίζονται οι ξένοι άγιοι της Κύπρου οι οποίοι αναφέρονται στις πηγές ως τριακόσιοι. Οι άγιοι αυτοί ήρθαν σύμφωνα με τον Κύπριο χρονογράφο του 15ου αιώνα Λεόντιο Μαχαιρά από τη Συροπαιλαιστίνη όταν οι περιοχές αυτές καταλείφθηκαν από τους Σαρακηνούς. Η αναφορά αυτή περί της ελεύσεως των 300 αγίων οδήγησε εσκεμμένα και κακόβουλα τους Λατίνους ιστορικούς της Κύπρου του 16ου αιώνα, Φλώριο Βουστρώνιο και Ετιέν Ντε Λουζινιάν να γράψουν στα έργα τους ότι οι συγκεκριμένοι άγιοι ήταν Λατίνοι χριστιανοί οι οποίοι προέρχονταν από τη Γερμανία και άλλες Δυτικές χώρες. Έφτασαν στην Κύπρο κατά την περίοδο των Σταυροφοριών, έζησαν σε διάφορες περιοχές του νησιού και τιμήθηκαν, αν και μη ορθόδοξοι, από τους ορθόδοξους κατοίκους της Κύπρου και εντάχθηκαν στο Κυπριακό αγιολόγιο. Η πράξη αυτή προκάλεσε το μεγάλο πρόβλημα των Αλαμάνων αγίων της Κύπρου. Οι μετέπειτα ιστορικοί της Κύπρου οι οποίοι χρησιμοποίησαν ως πηγή τους τα έργα των πιο πάνω Λατίνων ιστορικών, επανέλαβαν τα περί της καθόδου της ομάδας αυτής των τριακοσίων αγίων στην Κύπρο κατά την περίοδο των Σταυροφοριών, χωρίς περεταίρω διευκρινιστικά στοιχεία όσον αφορά την προέλευση του ονόματός τους καθώς και των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων. Εκείνος που καθιέρωσε και επίσημα το όνομα των αγίων ασκητών ως «Αλαμάνοι» ήταν ο Έλληνας ιστοριοδίφης Κωνσταντίνος Σάθας, ο οποίος έγραψε το περίφημο έργο του “Vies des Saints Allemands de l’ Eglise de Chypre”. Το έργο αυτό προκάλεσε πολλές αντιδράσεις από Κυπρίους και ξένους ερευνητές οι οποίοι προσπάθησαν να δώσουν διάφορες απαντήσεις πάνω στο θέμα της ονομασίας αλλά και της προέλευσης των αγίων. Εκείνο το οποίο απουσίαζε από τις πηγές ήταν η έρευνα σε άλλες περιοχές εκτός Γερμανίας που σχετίζονται τόσο με την επωνυμία των αγίων ως Αλαμάνοι – Γερμανοί, όσο και με άλλα στοιχεία από τη ζωής τους όπως τα ελληνικά τους ονόματα, ο ορθόδοξος τρόπος άσκησης και ζωής τους και η ορθόδοξη πίστη τους. Έτσι αναζητήθηκαν εκείνα τα νέα στοιχεία τα οποία μας οδήγησαν στην περιοχή της Βόρειας Συρίας στην οποία βρίσκεται το γνωστό Αλ – Αμανός όρος στο οποίο ασκούνταν πολλοί μοναχοί. Οι ασκητές αυτοί εγκατέλειψαν τις περιοχές τους κατά τον 11ο αιώνα, λόγω του τουρκικού επεκτατισμού. Πολλοί από αυτούς βρήκαν καταφύγιο στην Κύπρο λόγω της μικρής απόστασης από τη Συρία αλλά και λόγω των πνευματικών σχέσεων της Κύπρου με τις περιοχές τους. Είναι γι’ αυτό που έτυχαν τέτοιας τιμής από τους Κυπρίους και αναδείχθηκαν μεγάλοι και λαοφιλείς άγιοι του τόπου κάτι το οποίο δεν θα συνέβαινε αν οι εν λόγω άγιοι δεν ήταν ορθόδοξοι. Με τα στοιχεία αυτά φαίνεται λοιπόν ξεκάθαρα ότι η ονομασία των αγίων προέρχεται άμεσα από το Αμανό όρος και όχι από τη Γερμανία. Οι άγιοι αυτοί προσέδωσαν το όνομά τους σε όλους τους ξένους - μη Κυπρίους αγίους που έφτασαν κατά καιρούς στο νησί και μαζί με τους Κυπρίους στην καταγωγή αγίους του χάρισαν το όνομα Νήσος των Αγίων.