Από την ηλεκτρονική διακυβέρνηση και το συμμετοχικό διαδίκτυο στις αυτο-οργανωμένες πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης και την ψηφιακή επικοινωνιακή πολιτική τους: η ελληνική περίπτωση

Abstract

The economic crisis that occurs in Greece nowadays, combined with the lack of confidence in the political system, in its representatives but also in democracy in general, has created the need for citizens to self-organise in order to be able to face the problems of their daily lives. These citizens’ self-organisations which have solidarity as their primary objective and, more specifically, their communication via social media are the topic of this thesis.The citizens’ solidarity initiatives under study were collected through online research and, in order to be studied had to cover a gap in the state’s policies, not discriminate and have actions, not only protest. These initiatives were collected, along with their descriptions and their contact information and posted on the website Organisation 2.0 (http://organosi20.gr) which is freely accessible to all. The website is still being updated daily.To detect individual characteristics, such as spatial profile, the profile of their members, the way they communicate, etc. we used an online survey, questionnaires and interviews. Through these processes emerged valuable conclusions about how these initiatives work but mainly how they communicate.In order to integrate these initiatives into a communication category and study them accordingly, they had to be defined. Studying their features, they were found to have characteristics of several different social constructs such as social movements, groups, third sector, non-profit organisations, etc. The name proposed for these initiatives is Self-organised Social Solidarity Initiatives (SoSS Initiatives) and it incorporates their basic characteristics: They are self-organised by citizens for citizens and society and meant for solidarity for other citizens. Their characteristics and definition integrate them in the large family of Non-Profit Organisations.Drawing from the literature regarding the communication of non-profit organisations and focusing on five main media (website, email, Facebook, Twitter and Youtube), a communication plan was created to be usable by all initiatives, regardless of their level of knowledge of social media media and the internet and regardless of their available resources (financial, human, available time). This communication plan was validated in two ways. It was originally online for open consultation so that the initiatives could comment, supplement with what they consider to be lacking, change what they consider to be wrong and propose alternatives. The second way of validation was the practical implementation of the plan in some of the initiatives to see what impact it has on the field.The observations of the initiatives in the consultation, the results of the pilot but also the general observations in the course of the research suggest some points that should be taken into account when one attempts to create a communication plan for a similar initiative.

Η οικονομική κρίση που υπάρχει στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια σε συνδυασμό με την έλλειψη εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα, στους αντιπροσώπους του αλλά και στη δημοκρατία γενικότερα, έχει δημιουργήσει στους πολίτες την ανάγκη να αυτο-οργανωθούν ώστε να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της καθημερινότητάς τους. Αυτές οι αυτο-οργανώσεις πολιτών που έχουν ως πρώτο στόχο τους την αλληλεγγύη και πιο συγκεκριμένα, η επικοινωνία τους μέσω των συμμετοχικών μέσων είναι το αντικείμενο της συγκεκριμένης διατριβής.Οι πρωτοβουλίες πολιτών αλληλεγγύης που μελετήθηκαν συγκεντρώθηκαν μέσω διαδικτυακής έρευνας, και για να αποτελέσουν αντικείμενο μελέτης, έπρεπε να καλύπτουν ένα κενό του κράτους, να μην πραγματοποιούν διακρίσεις και να έχουν δράσεις, να μη μένουν δηλαδή μόνο στη διαμαρτυρία. Αυτές οι πρωτοβουλίες συγκεντρώθηκαν, μαζί με τις περιγραφές και τα στοιχεία επικοινωνίας τους και αναρτήθηκαν στον ιστοχώρο Οργάνωση 2.0 (http://organosi20.gr) όπου είναι και ελεύθερα προσβάσιμες από όλους. Ο ιστοχώρος του Οργάνωση 2.0 εξακολουθεί να ανανεώνεται καθημερινά.Για να διαπιστωθούν επιμέρους χαρακτηριστικά τους, όπως το χωρικό προφίλ τους, το προφίλ των μελών τους, ο τρόπος που επικοινωνούν κλπ. χρησιμοποιήθηκε διαδικτυακή έρευνα, συμπλήρωση ερωτηματολογίων αλλά και διενέργεια συνεντεύξεων. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες βγήκαν πολύτιμα συμπεράσματα και για τον τρόπο που λειτουργούν οι πρωτοβουλίες αυτές αλλά κυρίως και για τον τρόπο που επικοινωνούν.Στην προσπάθεια να ενταχθούν οι πρωτοβουλίες αυτές επικοινωνιακά σε μια κατηγορία και να μελετηθούν ανάλογα, χρειάστηκε να ορισθούν. Μελετώντας τα χαρακτηριστικά τους, διαπιστώθηκε ότι έχουν στοιχεία από αρκετά διαφορετικά κοινωνικά μορφώματα όπως τα κοινωνικά κινήματα, οι ομάδες, ο τρίτος τομέας, οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί κλπ. Η ονομασία που προτείνεται γι΄αυτές τις πρωτοβουλίες είναι Αυτο-Οργανωμένες πρωτοβουλίες Κοινωνικής Αλληλεγγύης (πρωτοβουλίες ΑΟΚΑ) καθώς δείχνει να συγκεντρώνει τα βασικά χαρακτηριστικά τους: Είναι αυτο-οργανωμένες από τους πολίτες για τους πολίτες και για την κοινωνία και έχουν ως στόχο τους την αλληλεγγύη προς τους άλλους πολίτες. Τα χαρακτηριστικά τους και ο ορισμός τους τους εντάσσουν στη μεγάλη οικογένεια των Μη Κερδοσκοπικών Οργανισμών. Αντλώντας στοιχεία από την βιβλιογραφία που είναι σχετική με την επικοινωνία των Μη Κερδοσκοπικών Οργανισμών και εστιάζοντας σε 5 βασικά μέσα (ιστοσελίδα, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, Facebook, Twitter και Youtube), δημιουργήθηκε ένα επικοινωνιακό πλάνο με στόχο να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλες τις πρωτοβουλίες, όποιο και αν είναι το επίπεδο γνώσεών τους στα συμμετοχικά μέσα και στο διαδίκτυο και όποιοι και αν είναι οι διαθέσιμοι πόροι τους (οικονομικοί, ανθρώπινοι, διαθέσιμος χρόνος). Το συγκεκριμένο επικοινωνιακό πλάνο επικυρώθηκε με δύο τρόπους. Τέθηκε αρχικά σε ανοιχτή διαβούλευση ώστε οι πρωτοβουλίες να μπορούν να σχολιάσουν, να συμπληρώσουν ό,τι θεωρούν ότι λείπει, να αλλάξουν ό,τι θεωρούν ότι είναι λάθος αλλά και να προτείνουν εναλλακτικές. Ο δεύτερος τρόπος επικύρωσης ήταν η πρακτική εφαρμογή του πλάνου από κάποιες από τις πρωτοβουλίες για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ώστε να δούμε τι επιπτώσεις έχει σε πραγματικές συνθήκες.Οι παρατηρήσεις των πρωτοβουλιών στη διαβούλευση, τα αποτελέσματα της πειραματικής εφαρμογής αλλά και οι γενικές παρατηρήσεις κατά την εξέλιξη της έρευνας δείχνουν κάποια σημεία τα οποία πρέπει να προσέξει κανείς όταν επιχειρεί να δημιουργήσει ένα επικοινωνιακό πλάνο για μία ανάλογη πρωτοβουλία.