Η λογοτεχνική μετάφραση από τη Δικτατορία στη Μεταπολίτευση (1967-1989)

Abstract

This doctoral dissertation records and analyses translated literature in Greece during the period 1967-1989, from the years of the Dictatorship to the Metapolitefsi, focusing on translations published in book form. The research material was compiled through systematic bibliographical documentation, using the catalogue of the National Library of Greece as its starting point, and consists of 4,419 translated literary works –prose, poetry and drama. The dissertation is organised into three parts. The first part presents the works translated into Greek during the period under examination. The analysis of the material allows for an overall picture of the translation landscape to emerge, through basic categories of works and authors: prize-winning, contemporary, classical, as well as works of popular literature, with particular emphasis on crime, romance and science fiction. The second part focuses on translators, aiming to highlight their role in shaping translated literature during the period, as well as their gradual professional formation. It examines data concerning their productivity, their presence in the publishing field, their association with specific authors, literary genres and publishing choices, as well as indications of a gradual movement towards greater professional and institutional visibility. The third part examines publishers. The dissertation focuses on 42 publishing houses that rank among the most productive in the field of translated literature during the period and gathers information on the operation, historical trajectory and publishing profile of each. Overall, the research offers a documented overview of translated literature in Greece during the years 1967-1989, structured around three main axes: works, translators and publishers.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή καταγράφει και αναλύει τη μεταφρασμένη λογοτεχνία στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1967-1989, από τα χρόνια της Δικτατορίας έως και τη Μεταπολίτευση, με βάση εκδόσεις σε μορφή βιβλίου. Το ερευνητικό υλικό προέκυψε από συστηματική βιβλιογραφική καταγραφή με αφετηρία τον κατάλογο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας και περιλαμβάνει 4.419 μεταφρασμένα λογοτεχνικά έργα –πεζογραφίας, ποίησης και θεάτρου. Η διατριβή οργανώνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι συγγραφείς και τα έργα που μεταφράστηκαν στα ελληνικά κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Η επεξεργασία του υλικού επιτρέπει τη διαμόρφωση μιας συνολικής εικόνας του μεταφραστικού τοπίου, μέσα από βασικές κατηγορίες έργων και συγγραφέων: βραβευμένοι, σύγχρονοι, κλασικοί, καθώς και έργα ευπώλητης λογοτεχνίας, με έμφαση στην αστυνομική, αισθηματική και επιστημονικής φαντασίας λογοτεχνία. Στο δεύτερο μέρος το ενδιαφέρον στρέφεται στους μεταφραστές, με στόχο να αναδειχθεί ο ρόλος τους στη διαμόρφωση της μεταφρασμένης λογοτεχνίας της περιόδου, αλλά και η σταδιακή επαγγελματική τους συγκρότηση. Εξετάζονται στοιχεία που αφορούν την παραγωγικότητά τους, την παρουσία τους στο εκδοτικό τοπίο, τη σύνδεσή τους με συγκεκριμένους συγγραφείς, λογοτεχνικά είδη και εκδοτικές επιλογές, καθώς και τις ενδείξεις μιας πορείας προς μεγαλύτερη επαγγελματική και θεσμική ορατότητα. Στο τρίτο μέρος εξετάζονται οι εκδότες. Η διατριβή εστιάζει σε 42 εκδοτικούς οίκους που συγκαταλέγονται στους πιο παραγωγικούς στη μεταφρασμένη λογοτεχνία της περιόδου και συγκεντρώνει στοιχεία για τη λειτουργία, την ιστορική διαδρομή και το εκδοτικό προφίλ καθενός. Συνολικά, η έρευνα προσφέρει μια τεκμηριωμένη εικόνα της μεταφρασμένης λογοτεχνίας στην Ελλάδα κατά τα έτη 1967-1989, μέσα από τρεις βασικούς άξονες: έργα, μεταφραστές και εκδότες.