Έλληνες στη Βενετία (1620-1710): κοινωνικό φύλο – οικονομία - νοοτροπίες

Abstract

The present study examines the social and gender aspects of the settlement of the Greeks in Venice during the 17th century. The thesis is divided into two parts. The first, entitled "social structures" examines the demographic, social, economic characteristics of the community and family structure. In the second part, entitled "gender and attitudes" which focused on space / 'place' is analyzed the issue of gender, religion and identities. Each part represents a different methodology. The approach of social issues is through the structural analysis and gender through the micro-historical perspective. Following the findings of Italian historiography for the transient and fluid nature of the social relations in 17th century Venice, the study of the social stratification was based on the economic and professional position of the Greeks. As expected, the professional composition of the community and the fluid demographic image affected the family structure. The business activities affect the upper layers of the community in family practices followed. Choosing celibacy or endogamy, merchants maintained their wealth which bequeathed to nephews or male offspring. At the other part of the social hierarchy, the Greek men and women followed the practices of partnership or of free sexual relations, as evidenced by the large number of illegitimate children and single women. Venice was a place of transition for sailors, merchants, soldiers, students, travelers and adventurers. In this social context family relationships were tested by the mutable historical circumstances of the 17th century. Especially the Cretan War was a crucial moment for the community, and brought thousands of refugees, young girls from the islands and sailors who served in the Venetian Armada.

Θέμα της διατριβής αποτελούν οι κοινωνικές και έμφυλες όψεις της εγκατάστασης των Ελλήνων στη Βενετία κατά τον 17ο αιώνα. Η διατριβή χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο με τίτλο “Κοινωνικές δομές” εξετάζονται τα δημογραφικά, τα κοινωνικά, οικονομικά χαρακτηριστικά της παροικίας και η δομή της οικογένειας. Στο δεύτερο μέρος με τίτλο “Κοινωνικό φύλο και νοοτροπίες” με άξονα τον χώρο / ‘τόπο’ αναλύεται το ζήτημα του κοινωνικού φύλου της θρησκείας και των νοοτροπιών και ταυτοτήτων. Σε κάθε μέρος αντιστοιχεί διαφορετική μεθοδολογία. Η προσέγγιση των κοινωνικών παραμέτρων γίνεται μέσω της δομικής ανάλυσης, ενώ του φύλου μέσω της μικρο-ιστορικής οπτικής. Aκολουθώντας τα πορίσματα της ιταλικής ιστοριογραφίας για τη μεταβατική και ρευστή φύση των κοινωνικών σχέσεων τον 17ο αιώνα στη Βενετία, η κοινωνική διαστρωμάτωση μελετήθηκε με βάση την οικονομική και επαγγελματική θέση των Ελλήνων. Όπως είναι αναμενόμενο, η επαγγελματική σύνθεση της παροικίας και η ρευστή δημογραφική εικόνα είχαν επιπτώσεις στη συγκρότηση της δομής της οικογένειας. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες επηρέαζαν τα ανώτερα στρώματα της παροικίας ως προς τις οικογενειακές πρακτικές που ακολουθούσαν. Επιλέγοντας την αγαμία ή την ενδογαμία, οι έμποροι διατηρούσαν τα πλούτη της οικογενειακής εταιρίας, τα οποία κληροδοτούσαν σε ανιψιούς ή άρρενες απογόνους. Στην άλλη άκρη της κοινωνικής ιεραρχίας, οι Έλληνες και Ελληνίδες, ακολουθούσαν τις πρακτικές της συμβίωσης ή των ελεύθερων σεξουαλικών σχέσεων, όπως αποδεικνύεται από τον μεγάλο αριθμό νόθων τέκνων και ανύπαντρων γυναικών. Η Βενετία ήταν τόπος διάβασης ναυτικών, εμπόρων, στρατιωτών, σπουδαστών, ταξιδιωτών και τυχοδιωκτών. Σε αυτό το κοινωνικό κλίμα οι οικογενειακές σχέσεις δοκιμάζονταν από τη ρευστότητα και τις συγκυρίες της εποχής. Ιδιαίτερα ο Κρητικός Πόλεμος υπήρξε σημείο τομής για την παροικία, καθώς έφερε αρκετούς πρόσφυγες, νεαρές κοπέλες από τα νησιά και ναυτικούς που υπηρετούσαν στην αρμάδα.