Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 και κατάθλιψη

Abstract

Depression is a comorbid condition in patients with Type 2 Diabetes mellitus (T2DM). Ghrelin has an important role in glucose tolerance and insulin secretion and through its effect on synaptic plasticity can play a probable part in depression. S100B, a glia derived protein, is linked to depression and has been suggested as a biomarker for depression outcomes in several populations. However, to date there is no data about ghrelin and S100B levels depression in patients with T2DM concerning co- occurring depression. Objective: We hypothesized that ghrelin levels are higher in patients with T2DM and recently diagnosed, drug-free depressive symptoms compared to those without depression and that S100B serum levels are increased in patients with T2DM and recently diagnosed depression and as a result S100B could be used as a biomarker for the diagnosis of depression in T2DM. Methods: Overall 52 patients (62 ± 12 years, female 66, 7%) with no history of depression deriving from the Diabetes out-patient clinic of our University Hospital underwent a one-to-one interview with a psychiatrist and filled the self-assessment Zung questionnaire for depression. Serum Ghrelin and S00B levels were compared between 30 (63±12 years, female 66, 7%) diabetic patients without depressive symptoms vs. 22 patients (62 ±12 years, female 68, 2%) with T2DM and depressive symptoms. Results: Ghrelin levels were higher in non-depressive diabetics vs. depressive diabetics [22.7(22.4-23.4 pg/ml) vs. 22.3 (22.3-22.6 pg/ml), respectively, p=0.03]. Also a higher than median (≥ 22.7 pg/ml) ghrelin level was reversely associated with depression [odds ratio (OR) 0.257 (95% CI 0.075 – 0.879), p = 0.030] even after adjustment for age gender and body mass index [odds ratio (OR) 0.203 (95% CI 0.052- 0.794), =0.022]. There was no difference between patients with T2DM without depressive symptoms vs. diabetic patients suffering from depressive symptoms in leptin levels [14797 (7632- 189245) pg/ml vs. 11211 (6199- 31643) pg/ml, respectively, p=0.350] and TNFα levels (5,3±2 pg/ml vs. 6,6±2,6 pg/ml, respectively, p=0.058). Furthermore, there was no difference in S100B serum levels between patients with T2DM without depressive symptoms vs. diabetic patients suffering from depressive symptoms [2.1 (1.9-10.9) pg/ml vs. 2.4 (1.9-14.8) pg/ml, p=0. 637]. Moreover, linear regression analysis did not show any association between lnS100B values and depressive symptoms (β = 0.084, 95% CI 0.470-0.871, and p=0.552), Zung self-assessment scale score (β = 0.048, 95% CI -0.024-0.033, and p=0.738), and other patients’ characteristics. Conclusions: In patients with T2DM no correlation was found between S100B serum levels and newly detected mild depressive symptoms. There was a reverse association of high ghrelin serum levels with depressive symptoms. These results could be attributed to a disruption in neuroplasticity or in the reward system. The brain biochemistry pathways of depression in T2DM warrant further investigation in a larger scale population.

Οι ασθενείς με Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2 (ΣΔ2) έχουν 2-3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν κατάθλιψη σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Η γκρελίνη παίζει σημαντικό ρόλο στην ανοχή στη γλυκόζη και στην έκκριση της ινσουλίνης ενώ μέσω της επίδρασης της στη συναπτική πλαστικότητα θα μπορούσε να έχει ένα πιθανό ρόλο στην κατάθλιψη στο ΣΔ2. Η λεπτίνη έχει συσχετιστεί με την παρουσία κατάθλιψης στους ασθενείς με ΣΔ2 με τα αποτελέσματα να είναι συγκεχυμένα. Ο TNFα μέσω της φλεγμονής παρουσιάζει συνήθως αυξημένες τιμές σε ασθενείς με κατάθλιψη και ΣΔ2. Ο S100B είναι μια πρωτεΐνη που προέρχεται από τα νευρογλοιακά κύτταρα, έχει σχετιστεί με την κατάθλιψη στο γενικό πληθυσμό κι έχει προταθεί να χρησιμοποιηθεί ως βιοδείκτης διάγνωσης και ανταπόκρισης στην αντικαταθλιπτική αγωγή σε διάφορους πληθυσμούς. Ωστόσο, μέχρι τώρα δεν έχει εξακριβωθεί πλήρως η συσχέτιση των βιοδεικτων-πρωτεϊνών αυτών σε ασθενείς με ΣΔ2 και συνυπάρχουσα πρωτοδιαγνωσθείσα κατάθλιψη. Σκοπός. Υποθέσαμε ότι τα επίπεδα της γκρελίνης, της λεπτίνης και του TNFα είναι αυξημένα σε ασθενείς με ΣΔ2 και προσφάτως διαγνωσμένη, χωρίς αγωγή κατάθλιψη κι ότι τα επίπεδα του S100B είναι αυξημένα σε ασθενείς με ΣΔ2 και προσφάτως διαγνωσμένη, χωρίς αγωγή κατάθλιψη και συνεπώς ο S100B μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν βιοδείκτης στη αρχική διάγνωση της κατάθλιψης σε διαβητικούς ασθενείς. Υλικό και Μέθοδος: Πενήντα δύο ασθενείς (62 ± 12 ετών, γυναίκες 66, 7%) χωρίς ιστορικό κατάθλιψης, από το Διαβητολογικό Κέντρο του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αθηνών «Λαϊκό» υποβλήθηκαν σε μια ψυχιατρική συνέντευξη και απάντησαν στην αυτοσυμπληρούμενη κλίμακα Zung για την αξιολόγηση της κατάθλιψης. Συγκρίθηκαν τα επίπεδα της γκρελίνης, της λεπτίνης, του TNFα και του S100B μεταξύ 30 ασθενών (63±12 ετών, γυναίκες 66, 7%) με ΣΔ2 χωρίς κατάθλιψη έναντι 22 ασθενών (62 ±12 ετών, γυναίκες 68, 2%) με ΣΔ2 και κατάθλιψη. Αποτελέσματα: Τα επίπεδα γκρελίνης ήταν υψηλότερα σε μη καταθλιπτικούς ασθενείς με ΣΔ2 σε σχέση με καταθλιπτικούς διαβητικούς ασθενείς (22.7(22.4-23.4 pg/ml) έναντι 22.3 (22.3-22.6 pg/ml), αντίστοιχα, p=0.03). Υψηλότερα της διάμεσης τιμής (≥ 22.7 pg/ml) επίπεδα γκρελίνης συσχετίστηκαν αρνητικά με κατάθλιψη [odds ratio (OR) 0.257 (95% CI 0.075 – 0.879), p = 0.030] ακόμη μετά από προσαρμογή για ηλικία, φύλο και Δείκτη Μάζας Σώματος [odds ratio (OR) 0.203 (95% CI 0.052- 0.794),=0.022]. Δεν παρατηρήθηκε διαφορά μεταξύ των μη καταθλιπτικών και των καταθλιπτικών ασθενών με ΣΔ2 για τις τιμές της λεπτίνης [14797 (7632- 189245 ) pg/ml έναντι 11211 (6199- 31643) pg/ml, αντίστοιχα, p=0.350.] και του TNFα (5,3±2 pg/ml έναντι 6,6±2,6 pg/ml, αντίστοιχα, p=0.058) . Δεν παρατηρήθηκε διαφορά στα επίπεδα του S100B μεταξύ των ασθενών με ΣΔ2 χωρίς κατάθλιψη και των διαβητικών με κατάθλιψη (2.1 (1.9- 10.9) pg/ml έναντι 2.4 (1.9-14.8) pg/ml, p=0. 637). Επίσης, η ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης δεν ανέδειξε συσχέτιση μεταξύ του λογαρίθμου των επιπέδων του S100B και των καταθλιπτικών συμπτωμάτων (β = 0.084, 95% CI 0.470-0.871, and p=0.552), της βαθμολογίας στην κλίμακα Zung (β = 0.048, 95% CI -0.024-0.033, p=0.738) ή άλλων χαρακτηριστικών των ασθενών. Συμπεράσματα: Σε ασθενείς με ΣΔ2 δεν παρατηρήθηκε συσχέτιση των επιπέδων του S100B του ορού με πρωτοδιαγνωσθείσα κατάθλιψη. Επίσης, υπήρξε αρνητική συσχέτιση των υψηλών επιπέδων γκρελίνης με την παρουσία καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Τα αποτελέσματα αυτά θα μπορούσαν να συσχετιστούν με διαταραχή της νευροπλαστικότητας και με διαταραχή του συστήματος ανταμοιβής, ανοίγοντας έτσι το δρόμο σε νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Ωστόσο, η εγκεφαλική βιοχημεία της κατάθλιψης στο ΣΔ2 χρήζει περαιτέρω έρευνας σε μεγαλύτερους πληθυσμούς.