Διερεύνηση μυοσκελετικών κακώσεων σε νοσηλευτές χειρουργείου και αποτελεσματικότητα εκπαιδευτικής παρέμβασης για την πρόληψη και αντιμετώπισή τους

Abstract

Introduction: The surgery unit is a particularly labor-intensive environment in thehospital. Studies reflect the correlation of labor risk factors for musculoskeletalinjuries among nurses but few have investigated the relationship to perioperativenurses and this scientific gap covered this thesis.Purpose: The purpose of this thesis was to investigate in our country the prevalenceof musculoskeletal disorders in perioperative nurses, to assess occupational riskfactors as well as to explore the knowledge and perceptions of musculoskeletalproblems and how they improved after an educational intervention.Material and Methods: Four hundred and two Greek perioperating nurses workingin regional hospitals participated and 134 who constituted the sample of educationalintervention. For the data collection anonymous self-administered questionnaire wasused one to investigate the prevalence and the aggravating factors of musculoskeletaldisorders in the operating room, which consisted of three parts (investigatingmusculoskeletal symptoms, description of work, psychometric evaluation) and one forthe exploration of knowledge. The answers from the questionnaires were recorded ona personal computer in the statistical package on social sciences (SPSS, version 19).For the statistical analysis of the data, the following tests were used:Wilcoxonsignedtest, McNemartest, Pearson's x2test or Fisher'sexacttest, Mann-Whitneytest, Pairedt-test, Student'st test, Bonferroni correction, Spearman correlationcoefficient, and multiple step linear regression. The significance level was set at 0.05.Results: The mean age of perioperative nurses in the sample was 42.3 years (SD =7.8 years), with a high percentage (78.7%) being women. The 88.0% worked as scrubnurses and 88.4% as circulating nurses. Most common reported problems wereworking in the same position for long time periods (73.8%), moving and lifting heavyobjects and equipment (71.0%), keeping working while they are in pain (70.8%),working in weird/uncomfortable position (63.8%) and working for many hours or inshifts (63.3%).Additionally, 61.0% of the participants reported musculoskeletal symptoms in theirlow back in the last year, 54.6% in their neck, 41.0% in their shoulder, 34.4% in theirknee and 33.1% in their wrist/hands. Regarding the last 7 days, 43.0% of the participants reported musculoskeletal symptoms in their low back, 33.3% in theirneck, 24.2% in their shoulder, 18.0% in their knee and 17.4% in their upper back.“Environment” and “Personal preferences” subscales had higher values in bothranking and scoring scales, indicating that they were of greater importance, while“Equipment and media” and “Surgery procedures” subscales had lower values,indicating that they were of lower importance. Regarding “Enviroment” subscale,“Temperature” and “Group work” had similar rankings, “Surgery arrangement” wasranked as the most important and “Administration delay” was ranked as the leastimportant. Regarding “Personal preferences” subscale, “Sitting/ Standing” was rankedas the most important.Furthermore 134 perioperative nurses took part in an educational intervention. Afterthe end of all the factors most affect the work of the participants. The exceptions wereaccelerated work, psychosocial factors and the lack of staff who had no changebecause they were identified as important from the beginning. After the interventionthe perioperative nurses claimed that they knew more about MSDs, ergonomics andmanual handling, than they knew before. The percentage of correct responses rangedbefore the interference from 10.5% to 95.55 and after from 61.4% to 100%.Women had significantly greater increase in knowledge scores that gainedsignificantly more knowledge after the intervention compared with men. Also,increasing the score was significantly higher among nurses who is under 30 years ofage compared to nurses who were over 40 years (p = 0,004). The increase ofknowledge was significantly higher among nurses who had no second degree and theincrease in score was significantly higher among nurses working in this area no morethan 4 years compared with nurses who worked over 10 years (p = 0,039). In contrast,significantly less was to increase knowledge score nurses who recognize all riskfactors at work for musculoskeletal disorders and those who understood that it is veryimportant to take appropriate preventive measures.Conclusions: The study captured the prevalence of musculoskeletal disorders in theGreek perioperative nurses. It confirmed that the work environment in the operatingroom and the activities performed by perioperative nurses such as working in thesame position for long periods of time, moving and lifting heavy objects andequipment, the inconvenient working position and working of many hours or in shifts, are the major problems that contribute daily in the creation and deterioration ofmusculoskeletal disorders.This dissertation has shown that an educational intervention can significantly improvethe knowledge and skills of perioperative nurses and be an important factor in theprevention and treatment of musculoskeletal disorders.Key-words: Musculoskeletal disorders, perioperative nurses, educationalintervention, hospital, surgery, musculoskeletal symptoms.

Εισαγωγή: Το χειρουργείο αποτελεί ένα ιδιαίτερο περιβάλλον έντασης εργασίας στοχώρο του νοσοκομείου. Μελέτες έχουν αποτυπώσει τη συσχέτιση των εργασιακώνπαραγόντων κινδύνου για μυοσκελετικές κακώσεις στο νοσηλευτικό προσωπικό,όμως ελάχιστες έχουν διερευνήσει τη σχέση τους με τους περιεγχειρητικούςνοσηλευτές και το επιστημονικό αυτό κενό κάλυψε η παρούσα διατριβή.Σκοπός: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν να διερευνηθεί και στηχώρα μας ο επιπολασμός των μυοσκελετικών παθήσεων στους περιεγχειρητικούςνοσηλευτές, να εκτιμηθούν οι επαγγελματικοί παράγοντες κινδύνου, καθώς επίσης ναδιερευνηθούν οι γνώσεις και αντιλήψεις τους για τα μυοσκελετικά προβλήματα καιπόσο αυτές βελτιώνονται έπειτα από μια εκπαιδευτική παρέμβαση.Υλικό και Μέθοδος: Στην έρευνα συμμετείχαν 402 περιεγχειρητικοί νοσηλευτές,που εργάζονταν σε δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας και 134 οι οποίοι αποτέλεσαντο δείγμα της εκπαιδευτικής παρέμβασης. Για τη συλλογή των δεδομένωνχρησιμοποιήθηκαν ανώνυμα αυτοσυμπληρούμενα ερωτηματολόγια, ένα για τηνδιερεύνηση του επιπολασμού και των επιβαρυντικών παραγόντων τωνμυοσκελετικών παθήσεων στο χώρο του χειρουργείου το οποίο αποτελούνταν απότρία μέρη (διερεύνηση μυοσκελετικών συμπτωμάτων, περιγραφή της εργασίας,ψυχομετρική αξιολόγηση) και ένα για τη διερεύνηση γνώσεων. Οι απαντήσεις από ταερωτηματολόγια καταχωρήθηκαν σε προσωπικό υπολογιστή στο στατιστικό πακέτογια τις κοινωνικές επιστήμες (SPSS, έκδοση 19). Για τη στατιστική ανάλυση τωνδεδομένων χρησιμοποιήθηκαν οι εξής δοκιμασίες: το το Wilcoxonsignedtest, τοMcNemartest, το Pearson’sχ2test ή το Fisher'sexacttest, το Mann-Whitneytest, τοPairedt-test, το Student’st-test, η ανάλυσης διασποράς και η διόρθωση Bonferroni, οσυντελεστής συσχέτισης του Spearman και η πολλαπλή βηματική γραμμικήπαλινδρόμηση. Το επίπεδο σημαντικότητας τέθηκε στο 0,05.Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των περιεγχειρητικών νοσηλευτών του δείγματοςήταν 42,3 έτη (SD=7,8 έτη), με υψηλό ποσοστό (78,7%) να είναι γυναίκες. Το 88%ήταν εργαλειοδότες και το 88,4% νοσηλευτές κίνησης. Τα πιο συνηθισμέναπροβλήματα που αναφέρθηκαν ήταν η εργασία στην ίδια θέση για μεγάλες χρονικέςπεριόδους (73,8%), η μετακίνηση και ανύψωση βαρέων αντικειμένων και εξοπλισμού (71,0%), η παραμονή τους στην εργασία, ενώ αισθάνονταν πόνο (70,8%), η εργασίασε περίεργη άβολη θέση (63,8%) και η εργασιακή απασχόληση για πολλές ώρες ή σεβάρδιες (63,3%).Επιπλέον 61,0% των συμμετεχόντων ανέφερε κατά το τελευταίο έτος μυοσκελετικάσυμπτώματα στην οσφυϊκή μοίρα, 54,6% στην αυχενική, 41,0% στον ώμο, 34,4% στογόνατο και 33,1% στον καρπό. Όσον αφορά τις τελευταίες 7 ημέρες το 43,0% τωνσυμμετεχόντων ανέφερε μυοσκελετικά συμπτώματα στην οσφυϊκή μοίρα, 33,3%στην αυχενική, 24,2% στον ώμο, 18,0% στο γόνατο και 17,4% στην πλάτη.Οι υποκλίμακες «Περιβάλλον» και «Προσωπικές προτιμήσεις» είχαν υψηλότερεςτιμές και στις δύο κλίμακες κατάταξης και βαθμολόγησης, αναφέροντας ότι είχανμεγαλύτερη σημασία. Οι υποκλίμακες «Εργαλεία και μέσα» και «Πολιτικές καιδιαδικασίες χειρουργείου» είχαν χαμηλότερη βαθμολογία υποδεικνύοντας ότι ήτανμικρότερης σημασίας. Όσον αφορά τις υποκλίμακες «Περιβάλλον», «Θερμοκρασία»και «Ομάδα εργασίας» είχαν παρόμοια κατάταξη. Η «Διαρρύθμιση τουχειρουργείου» κατετάγη ως σημαντική και η «Διοικητική καθυστέρηση» ως λιγότεροσημαντική. Όσον αφορά την υποκλίμακα «Προσωπικές προτιμήσεις» το«Καθιστός/Όρθιος» κατετάγη ως το πιο σημαντικό.Επιπροσθέτως 134 περιεγχειρητικοί νοσηλευτές έλαβαν μέρος σε μια εκπαιδευτικήπαρέμβαση. Μετά τη λήξη της όλοι οι παράγοντες επηρέαζαν περισσότερο τηνεργασία των συμμετεχόντων. Εξαίρεση αποτέλεσαν η ταχύρυθμη εργασία, οιψυχοκοινωνικοί παράγοντες και η έλλειψη προσωπικού που δεν είχαν καμία αλλαγήγιατί αναγνωρίστηκαν ως σημαντικοί από την αρχή. Μετά την παρέμβαση οιπεριεγχειρητικοί νοσηλευτές υποστήριξαν ότι γνώριζαν περισσότερα για τιςμυοσκελετικές παθήσεις, την εργονομία και τη χειρωνακτική διακίνηση φορτίων, απόότι γνώριζαν πριν. Τα ποσοστά των σωστών απαντήσεων κυμαίνονταν πριν τηνπαρέμβαση από 10,5% έως 95,55 και μετά από 61,4% έως 100%.Οι γυναίκες είχαν σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση στη βαθμολογία γνώσεων, δηλαδήαπέκτησαν σημαντικά περισσότερες γνώσεις μετά την παρέμβαση, σε σύγκριση μετους άντρες. Επίσης, η αύξηση της βαθμολογίας ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στουςνοσηλευτές που ήταν κάτω από 30 ετών, σε σύγκριση με τους νοσηλευτές που ήτανάνω των 40 ετών (p=0,004). Η αύξηση των γνώσεων ήταν σημαντικά μεγαλύτερηστους νοσηλευτές που δεν είχαν δεύτερο πτυχίο και η αύξηση της βαθμολογίας ήταν σημαντικά μεγαλύτερη στους νοσηλευτές που εργάζονταν στον παρόντα χώρο τοπολύ 4 έτη, σε σύγκριση με τους νοσηλευτές που εργάζονταν πάνω από 10 έτη(p=0,039). Αντίθετα, σημαντικά μικρότερη ήταν η αύξηση της βαθμολογίας γνώσεωνστους νοσηλευτές που αναγνώριζαν όλους τους παράγοντες κινδύνου στη δουλειάτους για μυοσκελετικές παθήσεις, καθώς και σε αυτούς που κατανοούσαν ότι είναιπολύ σημαντικό να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης.Συμπεράσματα: Η μελέτη αποτύπωσε έναν υψηλό επιπολασμό μυοσκελετικώνπαθήσεων στους Έλληνες περιεγχειρητικούς νοσηλευτές. Επιβεβαίωσε ότι τοπεριβάλλον εργασίας στο χειρουργείο και οι δραστηριότητες που εκτελούνται απότους περιεγχειρητικούς νοσηλευτές, όπως η παρατεταμένη εργασία από την ίδια θέσηγια μεγάλο χρονικό διάστημα, η μετακίνηση και ανύψωση βαρέων αντικειμένων καιεξοπλισμού, η άβολη θέση εργασίας και η για πολλές ώρες εργασιακή απασχόληση ήσε βάρδιες, είναι τα κύρια προβλήματα που συμβάλλουν καθημερινά στηνδημιουργία και την επικράτηση των μυοσκελετικών παθήσεων.Η παρούσα διατριβή κατέδειξε ότι μία εκπαιδευτική παρέμβαση μπορεί να βελτιώσεισημαντικά τις γνώσεις και δεξιότητες των περιεγχειρητικών νοσηλευτών και νααποτελέσει σημαντικό παράγοντα στην πρόληψη και αντιμετώπιση τωνμυοσκελετικών παθήσεων.Λέξεις κλειδιά: Μυοσκελετικές παθήσεις, περιεγχειρητικοί νοσηλευτές,εκπαιδευτική παρέμβαση, νοσοκομείο, χειρουργείο, μυοσκελετικά συμπτώματα.