Η οικονομική ανάλυση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό το πρίσμα της Θεωρίας Συμμαχιών

Abstract

This dissertation analyzes the Common Security and Defence Policy (CSDP) of the European Union (EU) through the lens of the economic theory of alliances, with particular emphasis on the issue of burden sharing. Its contribution to the scientific field lies in providing a comprehensive overview of how burdens are distributed among member states, how national priorities diverge, and how these differences are reflected both in defence expenditures and in participation in institutional initiatives and EU military operations. The study first examines the public good and joint product models as theoretical tools for understanding inequalities within alliances, while also analyzing the historical development of the CSDP. It then presents defence expenditure indicators, their categories, and trends of convergence or divergence. Furthermore, cost–benefit burden-sharing indicators are applied to identify “over-contributing” and “under-contributing” member states. The framework is complemented by an analysis of recent initiatives in the field of defence cooperation (EDF, PESCO, EPF) and by an empirical investigation of member state participation in EU military operations.The findings show that defence expenditures exhibit only partial convergence, with clear tendencies toward divergence in recent years, while member states can be classified into four clusters according to their expenditure profiles. Burden sharing remains unequal, as some states over-contribute and others under-contribute. Participation in EU initiatives also varies significantly, underscoring the reality of differentiated integration. Finally, the analysis demonstrates that the decision to participate in EU military operations is primarily influenced by cooperation with NATO, a country’s peacekeeping tradition, and its economic and military capacity. In contrast, the factors determining the extent of troop contributions are more closely linked to colonial ties, the overall size of the mission, and the military capabilities of the states.

Η διατριβή αναλύει την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) μέσα από το πρίσμα της οικονομικής θεωρίας των συμμαχιών, με έμφαση στο ζήτημα του επιμερισμού κόστους. Η συμβολή της στο επιστημονικό πεδίο έγκειται στην παροχή μιας ολοκληρωμένης εικόνας για το πώς κατανέμονται τα βάρη μεταξύ των κ-μ, πώς διαφοροποιούνται οι εθνικές προτεραιότητες και πώς αυτές οι διαφοροποιήσεις αποτυπώνονται τόσο στις αμυντικές δαπάνες όσο και στη συμμετοχή σε θεσμικές πρωτοβουλίες και σε στρατιωτικές επιχειρήσεις της ΕΕ. Αρχικά εξετάζονται τα μοντέλα του δημοσίου αγαθού και της κοινής παραγωγής προϊόντων ως θεωρητικά εργαλεία κατανόησης των ανισοτήτων στις συμμαχίες, ενώ παράλληλα αναλύεται η ιστορική εξέλιξη της ΚΠΑΑ. Στη συνέχεια, αποτυπώνονται οι δείκτες αμυντικών δαπανών, οι κατηγορίες τους και οι τάσεις σύγκλισης ή απόκλισης. Επιπλέον, εφαρμόζονται δείκτες επιμερισμού κόστους–οφέλους για την αναγνώριση «υπερσυνεισφέροντων» και «υποσυνεισφερόντων» κ-μ. Το πλαίσιο συμπληρώνεται από την ανάλυση των πρόσφατων πρωτοβουλιών στον τομέα της αμυντικής συνεργασίας (EDF, PESCO, EPF) και την εμπειρική διερεύνηση της συμμετοχής των κ-μ σε στρατιωτικές επιχειρήσεις της ΕΕ. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι αμυντικές δαπάνες παρουσιάζουν μόνο μερική σύγκλιση, με εμφανείς τάσεις απόκλισης τα τελευταία χρόνια, ενώ τα κ-μ ταξινομούνται σε τέσσερα clusters ανάλογα με το προφίλ των δαπανών τους. Ο επιμερισμός κόστους παραμένει άνισος, καθώς ορισμένα κράτη υπερσυνεισφέρουν και άλλα υστερούν. Η συμμετοχή στις πρωτοβουλίες της ΕΕ διαφοροποιείται σημαντικά, γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη διαφοροποιημένης ολοκλήρωσης. Τέλος, η ανάλυση δείχνει ότι η απόφαση συμμετοχής των κ-μ σε στρατιωτικές επιχειρήσεις επηρεάζεται κυρίως από τη συνεργασία με το ΝΑΤΟ, την ειρηνευτική τους παράδοση, καθώς και την οικονομική και στρατιωτική τους ισχύ. Αντίθετα, οι παράγοντες που καθορίζουν το μέγεθος της συνεισφοράς σχετίζονται περισσότερο με αποικιακούς δεσμούς, το συνολικό μέγεθος της αποστολής και την στρατιωτική ικανότητα των κρατών.