Το κλέφτικο τραγούδι ( 18ος-19ος αι.): ιστορία και μουσική τέχνη στη βασική εκπαίδευση και την παιδεία

Abstract

This thesis researches, investigates and evaluates the routes of the Greek traditional folk songs and their spread. Additionally, the role that the "kleftes" (thieves) and "armatoloi" (armed men) played in the period when Greece was under the Turkish occupation and the birth - history of the "kleftiko" traditional folk song is historically recorded. Also, the revolutionary and anti - regime activities of "kleftes" and "armatoloi" are stressed and the importance of their contribution to the liberation of the country is highlighted. Particular importance was given to the publications of these traditional folk songs, as well as to their publishers, the first researchers, Greeks and foreigners. There is also an extensive - in depth and thorough referral in the "language" used in the "kleftiko" traditional folk song, its ideology, its vocalism as well as the value of the musical sounds that exploited the traditional rhyme and led to the traditional folk dancing. The anabiosis - renaissance of these traditional folk songs were studied among with their duration through the years. Hand written scripture and testimonials from the end of the 19th - beginning of the 20th century were also studied, analyzed and used. These scripture - testimonials were registered and historically recorded in the Laboratory of Modern Greek History and Civilization of the Faculty of Sciences and Education in University of loannina. Furthermore, the personal archives with hand written testimonials – scripture on Greek folklore, from the memorable late Professor of the University of loannina Mr. Dimitris S. Loukatos that were passed on to Professor Apostolos G. Papaioannou, were also exploited and analyzed. The presentation and exploitation of this material was of high importance due to the fact that through this material the survival - sustentation of the "kleftiko" traditional folk song in our days, was proven. The research also includes a thorough investigation on the position that the traditional folk song and especially the "kleftiko" folk song held in the basic – primary level education. This revealed the first contact that the young pupils had with the creation - development of the traditional folk song and verified the use of some of the most well-known "kleftika" traditional folk songs such as "Gerodimos", "kleftopoulo", "kleftopoula", "Markos Botsaris", "Despo", the "death of the kleftis" among others. With these findings and facts, the survival of the Greek tradition through the years and certainly nowadays was confirmed and mainly contributed to the spread of the "kleftiko" traditional folk song in education as well as in the Greek – Hellenic society.

Εξετάζεται η καταγωγή των δημοτικών τραγουδιών και η διάδοσή τους. Ερευνάται ο ρόλος των κλεφτών και των αρματολών στην τουρκοπατημένη Ελλάδα και καταγράφεται η γέννηση και η ιστορία του κλέφτικου δημοτικού τραγουδιού. Επισημαίνεται η αντιστασιακή και επαναστατική δράση των αρματολών και των κλεφτών και τονίζεται η καθοριστική συμβολή τους στην απελευθέρωση του τόπου. Δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στις εκδόσεις των δημοτικών τραγουδιών στους εκδότες και τους πρώτους μελετητές, Έλληνες και ξένους. Γίνεται διεξοδική αναφορά στη γλώσσα του κλέφτικου τραγουδιού, την ιδεολογία και την τεχνική του, καθώς και στην αξία των μουσικών ήχων, οι οποίοι αξιοποιούν τον δημοτικό στίχο και οδηγούν στους δημοτικούς χορούς. Έχει μελετηθεί η αναβίωση των δημοτικών τραγουδιών και διερευνηθεί η αντοχή του κλέφτικου τραγουδιού απέναντι στον χρόνο. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης χειρόγραφες μαρτυρίες του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αι. που βρίσκονται κατατεθειμένες στον Εργαστήριο Ιστορίας και Νεότερης Ελλάδας και του Νεοελληνικού Πολιτισμού της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Αξιοποιήθηκαν επίσης από το Αρχείο του αείμνηστου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Δημητρίου Σ. Λουκάτου τα «Χειρόγραφα Λαογραφίας» τα οποία είχε παραδώσει ο Δ. Σ. Λουκάτος στον κ. Απόστολο Γ. Παπαϊωάννου. Η παρουσίαση και η ανάδειξη αυτών των χειρόγραφων μαρτυριών έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί αποδεικνύεται η επιβίωση του κλέφτικου τραγουδιού στην εποχή μας. Διερευνήθηκε επίσης η θέση του δημοτικού τραγουδιού και ειδικότερα του κλέφτικου στη βασική εκπαίδευση. Αποκαλύφθηκε έτσι η πρώτη επαφή των μικρών μαθητών με τη λαϊκή μουσική δημιουργία καθώς επιβεβαιώθηκε η χρήση ορισμένων από τα γνωστά κλέφτικα τραγούδια, όπως είναι αυτά «του Γεροδήμου», «του Κλεφτόπουλου», «των Κλεφτόπουλων», «του Μάρκου Μπότσαρη», «της Δέσπως», «Του Θάνατου του Κλέφτη» και άλλων. Διαπιστώθηκε έτσι η επιβίωση της ελληνικής παράδοσης στη σημερινή πραγματικότητα και ειδικότερα η διάδοση των κλέφτικων δημοτικών τραγουδιών στην εκπαίδευση και μάλιστα βασική, καθώς και στην ελληνική κοινωνία.