The impact of culture on elderly people's attitude towards life: a comparative study between Greece and Bulgaria

Abstract

Based on the statistical analysis of the empirical data, the study concludes that Greek and Bulgarian older adults differ in their overall attitudes toward life, with Greek older adults demonstrating a more positive profile. Specifically, Greek participants reported lower psychological distress, higher dispositional optimism, and a stronger sense of purpose in life than their Bulgarian counterparts. However, the two groups did not differ significantly in their overall levels of psychological well-being or life satisfaction. The findings indicate that culture plays an important role in shaping the psychological characteristics associated with attitudes toward life in old age, but its influence is not uniform across all dimensions. Rather, cultural differences interact with demographic and social factors such as gender, age, education, living conditions, and place of residence.Cross-cultural differencesOne of the most important findings was the significantly higher level of psychological distress among Bulgarian older adults compared with Greek older adults. Nevertheless, the effect of culture was influenced by living conditions and place of residence. In particular, Greek older adults who lived alone in rural areas demonstrated the highest levels of psychological distress, whereas Greek older adults living in rural areas with relatives demonstrated the lowest levels. Greek older adults also demonstrated significantly higher dispositional optimism and purpose in life than Bulgarian older adults. In contrast, no significant overall cultural differences were found in psychological well-being and life satisfaction. These findings suggest that the concept of a more positive attitude toward life among Greek older adults is primarily reflected in lower distress, greater optimism, and a stronger sense of purpose rather than in uniformly higher levels of well-being or life satisfaction. Psychological well-beingThe results demonstrate that psychological well-being is influenced by the interaction of culture with gender, education, and living conditions. The highest levels of psychological well-being were observed among Bulgarian older women living with relatives and among Bulgarian older adults with higher education who lived with relatives. Conversely, the lowest levels were found among Greek older women living alone and among Greek older adults without higher education who lived alone.Within the Greek sample, education did not have a significant direct effect on psychological well-being, while in the Bulgarian sample, higher education was associated with higher psychological well-being. Thus, the role of education in relation to well-being appears to be culturally dependent.Dispositional optimismDispositional optimism was another important dimension on which the two cultural groups differed. Greek older adults demonstrated significantly higher optimism than Bulgarian older adults. Within the Greek sample, higher education was associated with higher optimism, while living alone was associated with lower optimism. The interaction analyses showed that Greek older women living with relatives, particularly those with primary education, exhibited particularly high levels of optimism. In contrast, particularly low levels of optimism were observed among Bulgarian older men living alone, especially those with secondary or higher education, as well as among highly educated Greek older women living alone. These findings emphasize the importance of social relationships and living arrangements in maintaining a positive orientation toward life in later adulthood. Purpose in life The study also identified significant cultural differences in purpose in life, with Greek older adults reporting higher levels than Bulgarian older adults. The highest levels were observed among Greek older men with higher education and among Greek older men living with a partner. Conversely, Bulgarian older men with secondary education and Greek older men living alone demonstrated particularly low levels of purpose in life. Age also affected purpose in life differently in the two cultures. Among Bulgarian older adults, those in the early stage of old age reported higher purpose in life than those in the later stage. In contrast, age did not significantly influence purpose in life among Greek older adults. Life satisfaction Despite the absence of a significant overall difference between Greek and Bulgarian older adults in life satisfaction, several important interaction effects were identified. Among Greek participants, higher life satisfaction was associated with higher education and supportive living arrangements. Particularly high levels were found among highly educated Greek older adults living with a partner and relatives, as well as among Greek older women with higher education and those living with a partner and relatives. Lower levels of life satisfaction were observed among Greek older women living alone, highly educated Greek older adults living alone, and Greek older adults with primary education living in urban areas. Among Bulgarian participants, lower life satisfaction was particularly evident among older adults with primary education living in urban areas and among Bulgarian older men with secondary education.These results demonstrate that life satisfaction cannot be adequately understood through a single demographic factor, since it is shaped by the interaction of cultural, educational, gender-related, residential, and family circumstances. Gender differences Gender produced a remarkably consistent pattern in both cultural groups. In both Greece and Bulgaria, older women reported significantly higher psychological distress than older men. However, gender did not produce significant differences in psychological well-being, purpose in life, dispositional optimism, or life satisfaction when considered independently. Thus, the findings suggest that gender may be a relatively culture-independent factor in relation to psychological distress, while its influence on other dimensions of attitudes toward life is more dependent on interactions with other demographic and social variables.Age differencesAge produced different effects in the two countries. Among Greek older adults, those in the early stage of old age reported higher psychological distress than those in later old age. Age did not significantly affect psychological well-being, purpose in life, optimism, or life satisfaction. In Bulgaria, however, early older adults demonstrated higher optimism and a stronger purpose in life than late older adults. Age did not significantly affect psychological well-being, psychological distress, or life satisfaction. These findings provide evidence that the psychological meaning of age in later adulthood may differ according to cultural context. Education Education was also found to have culturally specific effects. Among Greek older adults, higher education was associated with greater dispositional optimism and higher life satisfaction. Greek participants with primary education generally demonstrated the lowest levels of these characteristics. In the Bulgarian sample, education primarily influenced psychological well-being, with older adults having higher education reporting the highest levels of well-being. Education did not significantly affect psychological distress, purpose in life, optimism, or life satisfaction among Bulgarian participants. Therefore, education appears to be a stronger determinant of attitudes toward life in the Greek sample in relation to optimism and life satisfaction, whereas in Bulgaria its most evident effect concerns psychological well-being. Living conditionsLiving arrangements emerged as one of the most important factors, particularly among Bulgarian older adults. In Greece, living alone was associated with lower dispositional optimism and lower life satisfaction, although living conditions did not significantly affect psychological distress, psychological well-being, or purpose in life when considered independently. In Bulgaria, living conditions had a much broader effect. They significantly influenced psychological distress, psychological well-being, optimism, and life satisfaction. Bulgarian older adults living alone exhibited the highest psychological distress and the lowest levels of psychological well-being, optimism, and life satisfaction compared with those living with a partner, relatives, or both. Consequently, living alone appears to represent a particularly important social vulnerability factor among older adults, although its psychological impact varies between cultures. Place of residence In contrast to the other demographic variables, place of residence did not have a significant direct effect on the studied psychological variables in either the Greek or Bulgarian samples. Nevertheless, the interaction analyses showed that place of residence can become important when combined with other factors, such as culture, education, and living conditions. Thus, rural or urban residence alone does not appear to determine the psychological characteristics of older adults. Its influence is better understood within the broader social and cultural context. Relationships between the psychological variables The correlation analyses further clarified the relationships among the studied dimensions. In both cultural groups, psychological distress was negatively associated with psychological well-being. This relationship was moderate in strength among Greek older adults and weak among Bulgarian older adults, indicating that higher distress was generally accompanied by lower well-being. A moderate positive relationship between purpose in life and life satisfaction was identified in both samples. This suggests that older adults who experience a stronger sense of meaning and purpose are also more likely to feel satisfied with their lives, regardless of cultural background. A weak positive relationship between dispositional optimism and life satisfaction was identified only among Greek older adults. This association was not statistically significant in the Bulgarian sample. Overall interpretation Taken together, the findings support the general hypothesis that Greek older adults display a more positive attitude toward life than Bulgarian older adults. This conclusion is based primarily on their lower psychological distress and higher levels of dispositional optimism and purpose in life. Nevertheless, the absence of significant cultural differences in psychological well-being and life satisfaction indicates that the two groups also share important similarities. The study further demonstrates that the effects of demographic factors are culturally dependent. Gender showed a relatively similar pattern in both countries, particularly with regard to psychological distress, while place of residence had no significant direct effects in either sample. In contrast, age, education, and living conditions demonstrated different patterns of influence across the two cultures. Age appeared to have a broader influence on the Bulgarian sample, affecting optimism and purpose in life, whereas in Greece its primary effect concerned psychological distress. Education had a stronger influence on optimism and life satisfaction among Greek older adults, while in Bulgaria its principal influence concerned psychological well-being. Living conditions also had a broader psychological impact in Bulgaria than in Greece, affecting several dimensions of the attitude toward life. Main contribution of the study A major contribution of the research is that, to the authors' knowledge, it constitutes a comparative investigation of the attitudes toward life of Greek and Bulgarian older adults, examining psychological well-being, psychological distress, purpose in life, dispositional optimism, and life satisfaction within the same research framework. The study contributes to the literature on ageing by demonstrating that culture can influence not only the levels of psychological characteristics in older adulthood but also the way demographic and social factors affect these characteristics. Consequently, factors such as gender, age, education, and living conditions cannot always be interpreted independently of cultural context. The research provides new empirical evidence that Greek older adults have lower psychological distress and higher optimism and purpose in life than Bulgarian older adults, while the two groups have comparable levels of psychological well-being and life satisfaction. It also demonstrates that women in both cultures experience greater psychological distress than men, whereas place of residence does not independently determine the psychological outcomes examined. Another important contribution concerns the culture-related differences in the effects of age, education, and living conditions. Age influences psychological distress among Greek older adults but optimism and purpose in life among Bulgarian older adults. Education is associated primarily with optimism and life satisfaction in Greece, whereas in Bulgaria it is associated mainly with psychological well-being. Living alone is associated with lower optimism and life satisfaction among Greek older adults, while among Bulgarian older adults it is associated with a broader pattern of psychological vulnerability, including greater distress and lower well-being, optimism, and life satisfaction. Conclusion Overall, the findings demonstrate that the attitude of older adults toward life is a multidimensional phenomenon determined by the interaction of cultural, psychological, demographic, and social factors. Greek older adults generally display a more positive psychological profile than Bulgarian older adults, particularly in terms of psychological distress, optimism, and purpose in life. At the same time, the comparable levels of psychological well-being and life satisfaction indicate that cultural differences do not affect all aspects of ageing in the same way. The particularly negative outcomes associated with living alone, especially among Bulgarian older adults, highlight the importance of social support, family relationships, and appropriate living conditions for psychological adaptation in later life. The findings also underline the importance of education and meaningful social relationships as potential protective factors. The study therefore reinforces the need for ageing policies and psychological and social interventions to take cultural context and individual circumstances into account. Programs aimed at improving the quality of life of older adults should not focus exclusively on psychological symptoms but should also promote social connectedness, meaningful engagement, optimism, purpose in life, and supportive living environments. In this respect, the research provides useful evidence for the development of culturally sensitive social and healthcare interventions designed to promote mental health and a more positive attitude toward life among older adults in Greece, Bulgaria, and potentially other cultural contexts.

Η παρούσα μελέτη διερεύνησε συγκριτικά τη στάση απέναντι στη ζωή των ηλικιωμένων στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από την ψυχολογική ευεξία, την ψυχολογική δυσφορία, τον σκοπό στη ζωή, τη dispositional optimism και την ικανοποίηση από τη ζωή. Παράλληλα, εξετάστηκε η επίδραση του φύλου, της ηλικίας, του μορφωτικού επιπέδου, των συνθηκών διαβίωσης και του τόπου κατοικίας, καθώς και οι αλληλεπιδράσεις των παραγόντων αυτών με τον πολιτισμό. Η σύγκριση των δύο πληθυσμών κρίθηκε ιδιαίτερα σημαντική, καθώς, παρά τα κοινά γεωγραφικά, ιστορικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά τους, οι Έλληνες και οι Βούλγαροι έχουν βιώσει διαφορετικές κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές συνθήκες, οι οποίες ενδέχεται να επηρεάζουν την ψυχολογική τους προσαρμογή κατά την τρίτη ηλικία. Η συνολική εικόνα των αποτελεσμάτων επιβεβαίωσε την κύρια υπόθεση της έρευνας ότι οι Έλληνες ηλικιωμένοι παρουσιάζουν περισσότερο θετική στάση απέναντι στη ζωή σε σύγκριση με τους Βούλγαρους ηλικιωμένους. Ειδικότερα, οι Έλληνες ηλικιωμένοι παρουσίασαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα ψυχολογικής δυσφορίας, υψηλότερα επίπεδα dispositional optimism και υψηλότερο σκοπό στη ζωή. Αντίθετα, δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων ως προς την ψυχολογική ευεξία και την ικανοποίηση από τη ζωή. Συνεπώς, ο πολιτισμός φαίνεται να συνδέεται περισσότερο με ορισμένες διαστάσεις της στάσης απέναντι στη ζωή και λιγότερο με άλλες, γεγονός που αναδεικνύει την πολυδιάστατη φύση της ψυχολογικής προσαρμογής στην τρίτη ηλικία. Ως προς το φύλο, τόσο στην ελληνική όσο και στη βουλγαρική ομάδα οι ηλικιωμένες γυναίκες εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα ψυχολογικής δυσφορίας σε σύγκριση με τους ηλικιωμένους άνδρες. Ωστόσο, δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς την ψυχολογική ευεξία, τον σκοπό στη ζωή, τη dispositional optimism και την ικανοποίηση από τη ζωή. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η επίδραση του φύλου στην ψυχολογική δυσφορία παρουσιάζει παρόμοιο πρότυπο στις δύο πολιτισμικές ομάδες. Η ηλικία παρουσίασε διαφορετική επίδραση στους δύο πληθυσμούς. Στους Έλληνες ηλικιωμένους, τα άτομα της πρώιμης τρίτης ηλικίας παρουσίασαν υψηλότερη ψυχολογική δυσφορία σε σύγκριση με τα άτομα της όψιμης τρίτης ηλικίας, ενώ δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές ως προς την ψυχολογική ευεξία, τον σκοπό στη ζωή, τη dispositional optimism και την ικανοποίηση από τη ζωή. Αντίθετα, στους Βούλγαρους ηλικιωμένους, η πρώιμη τρίτη ηλικία συνδέθηκε με υψηλότερη dispositional optimism και υψηλότερο σκοπό στη ζωή σε σχέση με την όψιμη τρίτη ηλικία, χωρίς σημαντικές ηλικιακές διαφορές στην ψυχολογική ευεξία, την ψυχολογική δυσφορία και την ικανοποίηση από τη ζωή. Επομένως, η ηλικία φαίνεται να λειτουργεί διαφορετικά στα δύο πολιτισμικά πλαίσια. Ανάλογες διαφοροποιήσεις παρατηρήθηκαν ως προς το μορφωτικό επίπεδο. Στους Έλληνες ηλικιωμένους, η υψηλότερη εκπαίδευση συνδέθηκε με υψηλότερη dispositional optimism και μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή, ενώ τα χαμηλότερα επίπεδα παρατηρήθηκαν στους ηλικιωμένους με πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Το μορφωτικό επίπεδο δεν επηρέασε σημαντικά την ψυχολογική δυσφορία, την ψυχολογική ευεξία και τον σκοπό στη ζωή. Στους Βούλγαρους ηλικιωμένους, αντίθετα, η υψηλότερη εκπαίδευση συνδέθηκε με υψηλότερη ψυχολογική ευεξία, ενώ δεν διαπιστώθηκε σημαντική επίδραση της εκπαίδευσης στην ψυχολογική δυσφορία, τον σκοπό στη ζωή, τη dispositional optimism και την ικανοποίηση από τη ζωή. Τα αποτελέσματα αυτά υποδεικνύουν ότι η εκπαίδευση αποτελεί σημαντικό αλλά διαφορετικό παράγοντα ψυχολογικής προσαρμογής στις δύο χώρες. Ο τόπος κατοικίας δεν παρουσίασε άμεση σημαντική επίδραση στις εξεταζόμενες ψυχολογικές μεταβλητές ούτε στην ελληνική ούτε στη βουλγαρική ομάδα. Ωστόσο, όταν εξετάστηκε σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, προέκυψαν σημαντικές αλληλεπιδράσεις. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι το αστικό ή αγροτικό περιβάλλον δεν λειτουργεί απομονωμένα, αλλά η σημασία του εξαρτάται από τις συνθήκες διαβίωσης, το φύλο, την ηλικία και το μορφωτικό επίπεδο του ηλικιωμένου. Οι συνθήκες διαβίωσης αποτέλεσαν έναν ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα. Στην ελληνική ομάδα, οι ηλικιωμένοι που ζούσαν μόνοι παρουσίασαν τα χαμηλότερα επίπεδα dispositional optimism και ικανοποίησης από τη ζωή. Στη βουλγαρική ομάδα, οι συνθήκες διαβίωσης αποτέλεσαν τον ισχυρότερο παράγοντα διαφοροποίησης και επηρέασαν την ψυχολογική δυσφορία, την ψυχολογική ευεξία, τη dispositional optimism και την ικανοποίηση από τη ζωή. Οι Βούλγαροι ηλικιωμένοι που ζούσαν μόνοι παρουσίασαν υψηλότερη ψυχολογική δυσφορία και χαμηλότερα επίπεδα ψυχολογικής ευεξίας, αισιοδοξίας και ικανοποίησης από τη ζωή. Ο σκοπός στη ζωή δεν επηρεάστηκε σημαντικά από τις συνθήκες διαβίωσης στη βουλγαρική ομάδα. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της κοινωνικής και οικογενειακής υποστήριξης στην ψυχολογική προσαρμογή των ηλικιωμένων, ιδιαίτερα όταν η μοναχική διαβίωση συνδυάζεται με άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες. Οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολιτισμού και δημογραφικών παραγόντων ανέδειξαν μια σύνθετη εικόνα. Ως προς την ψυχολογική δυσφορία, οι Έλληνες ηλικιωμένοι που ζούσαν μόνοι σε αγροτική περιοχή παρουσίασαν το υψηλότερο επίπεδο, ενώ το χαμηλότερο παρατηρήθηκε στους Έλληνες ηλικιωμένους που ζούσαν σε αγροτική περιοχή με συγγενείς. Ως προς την ψυχολογική ευεξία, τα υψηλότερα επίπεδα παρατηρήθηκαν στις Βούλγαρες ηλικιωμένες που ζούσαν με συγγενείς και στους Βούλγαρους ηλικιωμένους υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου που ζούσαν με συγγενείς. Αντίθετα, χαμηλότερη ψυχολογική ευεξία παρουσίασαν κυρίως οι Ελληνίδες που ζούσαν μόνες και οι Έλληνες χωρίς υψηλότερη εκπαίδευση που ζούσαν μόνοι. Στη dispositional optimism, τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφηκαν στις Ελληνίδες ηλικιωμένες που ζούσαν με συγγενείς, ιδιαίτερα σε εκείνες με πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Αντίθετα, χαμηλότερα επίπεδα αισιοδοξίας παρουσίασαν οι Βούλγαροι ηλικιωμένοι άνδρες που ζούσαν μόνοι, ιδιαίτερα όσοι είχαν δευτεροβάθμια ή υψηλότερη εκπαίδευση, καθώς και οι Ελληνίδες υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου που ζούσαν μόνες. Τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν ότι η επίδραση της εκπαίδευσης και των συνθηκών διαβίωσης στην αισιοδοξία διαφοροποιείται ανάλογα με το πολιτισμικό πλαίσιο. Στον σκοπό στη ζωή, οι Έλληνες ηλικιωμένοι άνδρες με υψηλότερη εκπαίδευση και εκείνοι που ζούσαν με σύντροφο παρουσίασαν τα υψηλότερα επίπεδα, ενώ χαμηλότερα επίπεδα παρατηρήθηκαν στους Βούλγαρους ηλικιωμένους άνδρες με δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στους Έλληνες ηλικιωμένους άνδρες που ζούσαν μόνοι. Στην ικανοποίηση από τη ζωή, τα υψηλότερα επίπεδα εμφανίστηκαν κυρίως στους Έλληνες ηλικιωμένους με υψηλότερη εκπαίδευση που ζούσαν με σύντροφο και συγγενείς ή σε αγροτική περιοχή, καθώς και στις Ελληνίδες με υψηλότερη εκπαίδευση ή σε εκείνες που ζούσαν με σύντροφο και συγγενείς. Χαμηλότερη ικανοποίηση παρατηρήθηκε σε συγκεκριμένες ομάδες και των δύο χωρών, ιδιαίτερα σε άτομα που συνδύαζαν χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο με δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης. Η ανάλυση των συσχετίσεων μεταξύ των ψυχολογικών μεταβλητών έδειξε αρνητική σχέση μεταξύ ψυχολογικής δυσφορίας και ψυχολογικής ευεξίας και στις δύο ομάδες. Η σχέση ήταν μέτριας ισχύος στους Έλληνες και ασθενέστερη στους Βούλγαρους ηλικιωμένους. Παράλληλα, διαπιστώθηκε μέτρια θετική σχέση μεταξύ σκοπού στη ζωή και ικανοποίησης από τη ζωή και στις δύο πολιτισμικές ομάδες. Μόνο στο ελληνικό δείγμα παρατηρήθηκε επιπλέον ασθενής θετική σχέση μεταξύ dispositional optimism και ικανοποίησης από τη ζωή. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η ψυχολογική ευεξία συνδέεται με χαμηλότερη δυσφορία, ενώ η ύπαρξη σκοπού στη ζωή συνδέεται με μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή ανεξάρτητα από το πολιτισμικό πλαίσιο. Συνολικά, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η στάση απέναντι στη ζωή κατά την τρίτη ηλικία αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο, το οποίο διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση πολιτισμικών, δημογραφικών και κοινωνικών παραγόντων. Οι Έλληνες ηλικιωμένοι εμφανίζουν συνολικά περισσότερο θετική εικόνα, κυρίως λόγω της χαμηλότερης ψυχολογικής δυσφορίας και των υψηλότερων επιπέδων αισιοδοξίας και σκοπού στη ζωή. Ωστόσο, η απουσία διαφορών μεταξύ των δύο ομάδων στην ψυχολογική ευεξία και την ικανοποίηση από τη ζωή δείχνει ότι οι πολιτισμικές διαφορές δεν είναι καθολικές και ότι ο πολιτισμός επηρεάζει διαφορετικά τις επιμέρους διαστάσεις της υποκειμενικής ποιότητας ζωής. Η μελέτη παρουσιάζει σημαντική επιστημονική συμβολή, καθώς διερεύνησε συγκριτικά, σε ένα ενιαίο ερευνητικό πλαίσιο, τη στάση απέναντι στη ζωή των ηλικιωμένων στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία. Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία του πολιτισμού όχι μόνο ως άμεσου παράγοντα διαφοροποίησης, αλλά και ως παράγοντα που τροποποιεί την επίδραση άλλων μεταβλητών, όπως η ηλικία, η εκπαίδευση και οι συνθήκες διαβίωσης. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το εύρημα ότι η ηλικία και οι συνθήκες διαβίωσης φαίνεται να έχουν ευρύτερη επίδραση στη στάση απέναντι στη ζωή των Βούλγαρων ηλικιωμένων, ενώ το μορφωτικό επίπεδο φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία στην ελληνική ομάδα. Αντίθετα, το φύλο και ο τόπος κατοικίας παρουσιάζουν περισσότερο παρόμοια πρότυπα στις δύο χώρες. Η έρευνα συμβάλλει, επομένως, στην καλύτερη κατανόηση της ψυχολογίας των ηλικιωμένων στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία και υποστηρίζει την ανάγκη προσέγγισης της γήρανσης όχι μόνο ως βιολογικής διαδικασίας αλλά και ως κοινωνικής και πολιτισμικής εμπειρίας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαπίστωση ότι η μοναχική διαβίωση συνδέεται με δυσμενέστερους δείκτες ψυχολογικής προσαρμογής, κυρίως στη βουλγαρική ομάδα, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης των κοινωνικών δικτύων και της οικογενειακής και κοινοτικής υποστήριξης των ηλικιωμένων. Τέλος, τα ευρήματα μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό κοινωνικών και υπηρεσιών υγείας που στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων. Η ενίσχυση της ψυχικής υγείας, της κοινωνικής συμμετοχής, της αίσθησης σκοπού και της αισιοδοξίας, σε συνδυασμό με την αντιμετώπιση της κοινωνικής απομόνωσης και της μοναχικής διαβίωσης, μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση θετικότερης στάσης απέναντι στη ζωή. Παράλληλα, τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι οι παρεμβάσεις θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και τα διαφορετικά κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των ηλικιωμένων, ώστε να είναι περισσότερο στοχευμένες και αποτελεσματικές.