Εκτίμηση της επίδρασης μιας εκπαιδευτικής αντικαπνιστικής παρέμβασης σε μαθητές ηλικίας 12 και 13 ετών στη Λάρισα: μια τυχαιοποιημένη μελέτη παρέμβασης

Abstract

Smoking remains a major global public health challenge. Since smoking initiation often occurs during early adolescence, early preventive programs are essential; however, research focusing exclusively on elementary school students remains limited. The present study evaluated the prevalence of smoking, smoking-related knowledge and attitudes, and the impact of a school-based intervention on these outcomes among 12–13-year-old students in Larissa, Greece. A total of 769 students participated in the study (response rate: 75%). Smoking-related knowledge, attitudes, and smoking prevalence were assessed at baseline. The intervention group (n = 316) received audiovisual and printed educational materials, while both the intervention and control groups were followed up at three and twelve months after the intervention. Multivariable linear mixed-effects models and generalized estimating equations were used to evaluate the effects of the intervention.Baseline characteristics were well balanced between the two groups. A statistically significant phase-by-group interaction was observed, indicating improvements in smoking-related knowledge and attitudes (p < 0.001), as well as a reduced likelihood of smoking initiation (p = 0.011) in the intervention group. This school-based intervention demonstrated significant improvements in smoking-related knowledge and attitudes and reduced the likelihood of smoking initiation. These findings support the integration of early smoking prevention programs into school curricula as a potentially effective strategy for improving smoking-related outcomes.

Το κάπνισμα παραμένει μια σημαντική παγκόσμια πρόκληση για τη δημόσια υγεία.Δεδομένου ότι η έναρξη του καπνίσματος συχνά συμβαίνει στην πρώιμη εφηβεία, τα πρώιμα προληπτικά προγράμματα είναι απαραίτητα· ωστόσο, η έρευνα που επικεντρώνεταιαποκλειστικά σε μαθητές δημοτικού σχολείου είναι περιορισμένη. Η παρούσα μελέτη αξιολόγησε τον επιπολασμό του καπνίσματος, τις γνώσεις και τις στάσεις που σχετίζονται με το κάπνισμα, καθώς και την επίδραση μιας σχολικής παρέμβασης στα παραπάνω αποτελέσματα σε μαθητές ηλικίας 12–13 ετών στη Λάρισα, Ελλάδα.Συνολικά συμμετείχαν 769 μαθητές (ποσοστό ανταπόκρισης: 75%). Οι γνώσεις, οιστάσεις και ο επιπολασμός του καπνίσματος αξιολογήθηκαν στην αρχική μέτρηση. Η ομάδα παρέμβασης (n = 316) εκτέθηκε σε οπτικοακουστικό και έντυπο υλικό, και και οι δύο ομάδεςπαρακολουθήθηκαν στους τρεις και δώδεκα μήνες μετά την παρέμβαση. Πολυμεταβλητά γραμμικά μοντέλα μικτών επιδράσεων και γενικευμένες εξισώσεις εκτίμησηςχρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των επιδράσεων της παρέμβασης. Τα αρχικά χαρακτηριστικά ήταν ισορροπημένα μεταξύ των ομάδων. Παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση φάσης × ομάδας, υποδεικνύοντας βελτιώσεις στιςγνώσεις και στις στάσεις που σχετίζονται με το κάπνισμα (p < 0.001), καθώς και μειωμένη πιθανότητα έναρξης καπνίσματος (p = 0.011) στην ομάδα παρέμβασης. Η συγκεκριμένη σχολική παρέμβαση επέδειξε σημαντικές βελτιώσεις στις γνώσειςκαι στις στάσεις απέναντι στο κάπνισμα και μείωσε την πιθανότητα έναρξης καπνίσματος. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την ενσωμάτωση πρώιμων προληπτικών προγραμμάτων στα σχολικά προγράμματα σπουδών ως μια δυνητικά αποτελεσματική προσέγγιση για τη βελτίωση των εκβάσεων που σχετίζονται με το κάπνισμα.