Συγκριτικ΄ή μελέτη της νοητικής ικανότητας, της προσαρμοστικής λειτουργικότητας και της συμπεριφοράς των πρόωρων και μη, παιδιών σχολικής ηλικίας

Abstract

Introduction: Preterm birth has been linked to a variety of postnatal complications, which affect the overall health, functionality, and quality of life of preterm infants. In light of the above, the need to further investigate neurodevelopmental outcomes of prematurity related to functional competence and the adjustment of these children within the school and social environment is highlighted. Aim: The present doctoral thesis investigated the cognitive ability, adaptive functioning, and behavior of school-aged children with a history of prematurity, in comparison to their full-term peers. Concurrently, the contribution of biological, environmental, and social factors, such as gender, age, socioeconomic status, gestational week, birth weight, breastfeeding, postnatal NICU stay, and cognitive ability to their respective performances was examined. Methodology: To implement the study, a cross-sectional comparative study was conducted involving 140 children (70 preterm and 70 full-term), aged 6-10 years, in the broader area of West Attica. Standardized tools were used for assessment, including the Crichton Vocabulary Scale, Raven’s Educational Coloured Progressive Matrices, the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), and the Child Behavior Checklist (CBCL). Statistical analysis included parametric and non-parametric tests for group comparison using Student’s t-tests and Mann-Whitney tests, respectively. Additionally, multiple linear regression models with logarithmic transformations were employed due to the asymmetry of distributions. The Variance Inflation Factor (VIF) index was calculated to check for multicollinearity. Results: Preterm children exhibited statistically significantly lower verbal (p<0.001) and visuospatial intelligence (p<0.001), reduced functional competence (p<0.001), and increased internalized (p<0.001) and externalized problems (p=0.001). Prematurity was associated with lower values in verbal (β=0.055, p<0.001) and visuospatial intelligence (β=0.030, p=0.015), whereas socioeconomic status (β=0.024, p<0.001) and breastfeeding (β=0.030, p=0.005) had a positive effect. In the behavioral domain, prematurity was linked to increased total difficulties (β=-0.219, p=0.002) and more emotional problems (β=-0.212, p=0.002). Male gender exacerbated conduct problems (β=-0.103, p=0.013), while visuospatial intelligence acted protectively (β=-0.006, p=0.006). Furthermore, prematurity was correlated with lower overall scores in functional competence and participation in daily activities (β=0.178, p<0.001), whereas verbal intelligence contributed positively (β=0.002, p=0.040). NICU hospitalization negatively affected social performance (β=-0.001, p=0.009). Finally, regarding school performance, prematurity was a factor for lower achievement (β=0.149, p<0.001). Age (β=0.011, p=0.044) and gender (β=-0.032, p=0.033) also played a significant role, with girls scoring higher than boys. It is noted that no multicollinearity issues were found (VIF <2.6). Conclusion: The findings underscore the importance of early assessment and interdisciplinary support for school-aged preterm children as prerequisites for supporting functionality and adjustment within the school, family, and social environment.

Εισαγωγή: Η πρόωρη γέννηση έχει συνδεθεί με μία ποικιλία μεταγεννητικών επιπλοκών, οι οποίες επηρεάζουν τη συνολική υγεία, τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής των πρόωρων νεογνών. Με βάση τα ανωτέρω, αναδεικνύεται η ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης των νευροαναπτυξιακών εκβάσεων λόγω προωρότητας, που σχετίζονται με τη λειτουργική ικανότητα και την προσαρμογή των παιδιών αυτών στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον. Σκοπός: Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερεύνησε τη νοητική ικανότητα, την προσαρμοστική λειτουργικότητα και τη συμπεριφορά παιδιών σχολικής ηλικίας με χαρακτηριστικά προωρότητας, σε σύγκριση με τους μη πρόωρους συνομηλίκους τους. Παράλληλα, εξετάστηκε ταυτόχρονα η συμβολή βιολογικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραγόντων, όπως το φύλο, η ηλικία, το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο, η εβδομάδα κύησης, το βάρος γέννησης, ο θηλασμός, η παραμονή στη Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών (ΜΕΝΝ) μεταγεννητικά και η νοητική ικανότητα, στις αντίστοιχες επιδόσεις τους. Μεθοδολογία: Για την υλοποίηση της μελέτης, διεξήχθη συγχρονική συγκριτική μελέτη 140 παιδιών (70 πρόωρων και 70 μη πρόωρων), 6-10 ετών, στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Αττικής. Για την αξιολόγηση χρησιμοποιήθηκαν σταθμισμένα εργαλεία, όπως η κλίμακα λεξιλογίου Crichton και οι έγχρωμες προοδευτικές μήτρες του Raven’s Educational, το Ερωτηματολόγιο Δυνατοτήτων και Δυσκολιών (ΕΔΔ) και η Λίστα Ελέγχου Παιδικής Συμπεριφοράς (ΛΕΠΣ). Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε παραμετρικούς και μη παραμετρικούς ελέγχους για τη σύγκριση των ομάδων με Student’s t-tests και Mann-Whitney tests, αντίστοιχα, ενώ χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, μοντέλα πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης με λογαριθμικούς μετασχηματισμούς εξαιτίας της ασυμμετρίας των κατανομών τους. Για τον έλεγχο της πολυσυγγραμμικότητας υπολογίστηκε ο δείκτης VIF. Αποτελέσματα: Τα πρόωρα παιδιά εμφάνισαν στατιστικά σημαντικά χαμηλότερη λεκτική (p<0,001) και οπτικοχωρική νοημοσύνη (p<0,001), μειωμένη προσαρμοστική λειτουργικότητα (p<0,001) και αυξημένα εσωτερικευμένα (p<0,001) και εξωτερικευμένα προβλήματα (p=0,001). Η προωρότητα συνδέθηκε με χαμηλότερες τιμές στη λεκτική (β=0.055, p<0.001) και οπτικοχωρική νοημοσύνη (β=0.030, p=0.015), ενώ αντίθετα το κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο (β=0.024, p<0.001) και ο θηλασμός (β=0.030, p=0.005) λειτούργησαν θετικά. Στον τομέα της συμπεριφοράς, η προωρότητα συνδέθηκε με αυξημένες συνολικές δυσκολίες (β=-0,219, p=0,002) και περισσότερα συναισθηματικά προβλήματα (β=-0,212, p=0,002). Το άρρεν φύλο επιβάρυνε τα προβλήματα διαγωγής (β=-0,103, p=0,013), ενώ η οπτικοχωρική νοημοσύνη λειτούργησε προστατευτικά (β=-0,006, p=0,006). Παράλληλα, η προωρότητα συσχετίστηκε με χαμηλότερη συνολική βαθμολογία προσαρμοστικής συμπεριφοράς και συμμετοχής σε καθημερινές δραστηριότητες (β=0,178, p<0,001), ενώ αντίθετα η λεκτική νοημοσύνη συνέβαλε θετικά (β=0,002, p=0,040). Η νοσηλεία στη ΜΕΝΝ επηρέασε αρνητικά την κοινωνικότητα (β=-0,001, p=0,009). Τέλος, στη σχολική επίδοση η προωρότητα αποτέλεσε παράγοντα χαμηλότερων επιδόσεων (β=0,149, p<0,001). Σημαντικό ρόλο έπαιξαν επίσης η ηλικία (β=0,011, p=0,044) και το φύλο (β=-0,032, p=0,033), με τα κορίτσια να σημειώνουν υψηλότερη βαθμολογία έναντι των αγοριών. Σημειώνεται πως δεν βρέθηκαν ζητήματα πολυσυγγραμμικότητας (VIF <2.6). Συμπέρασμα: Τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της έγκαιρης αξιολόγησης και της διεπιστημονικής υποστήριξης των πρόωρων παιδιών σχολικής ηλικίας, ως προϋποθέσεις για την υποστήριξη της λειτουργικότητας και της προσαρμογής, στο σχολικό, οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον.