Η ιατρική αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών τελικού σταδίου υπό το πρίσμα της Χριστιανικής Βιοηθικής

Abstract

This dissertation examines the medical treatment of terminal cancer patients from the perspective of Christian bioethics, highlighting the importance of an interdisciplinary approach to a subject of particular clinical, moral, and spiritual significance. The aim is to analyze the ethical principles and pastoral dimensions that can guide doctors, nursing staff, and family members in providing comprehensive care with respect for human dignity and hope. The dissertation fills an important gap in Greek literature by proposing practical guidelines that bridge the science of oncology with the values of Christian faith and ethics. Particular emphasis is given to issues such as palliative/comfort care, euthanasia, pastoral support, and spiritual preparation of the patient, with a central focus on the holistic treatment of pain and death through a Christian anthropological perspective. Methodologically, an interdisciplinary review is used (clinical guidelines, bioethical and legal texts, ecclesiastical positions) is used to articulate the four classical principles of bioethics (autonomy, non-maleficence, beneficence, justice) with pastoral experience. The distinctions between non-escalation/withdrawal of disproportionate treatments and euthanasia, the application of the principle of double effect, and the role of communication (informed consent, delivery of difficult news, handoffs) and family-caregiver support are clarified. The contribution of the work is practical and institutional: it recommends the timely integration of palliative care, ensuring access to analgesia, standardizing care transitions, strengthening communication skills, and securing advance directives, in collaboration with pastoral care where requested. It demonstrates that "good" medicine at the end of life is not synonymous with technical maximalism, but with a clinically documented and ethically transparent practice that heals where possible, always relieves and comforts until the end - preserving the dignity and value of the person.

Η παρούσα διατριβή εξετάζει την ιατρική αντιμετώπιση των ογκολογικών ασθενών τελικού σταδίου υπό το πρίσμα της χριστιανικής βιοηθικής, αναδεικνύοντας τη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης σε ένα θέμα με ιδιαίτερη κλινική, ηθική και πνευματική βαρύτητα. Στόχος είναι να αναλυθούν οι ηθικές αρχές και οι ποιμαντικές διαστάσεις που μπορούν να καθοδηγήσουν τον γιατρό, το νοσηλευτικό προσωπικό και το οικογενειακό περιβάλλον στην παροχή ολοκληρωμένης φροντίδας, με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την ελπίδα. Η διατριβή καλύπτει ένα σημαντικό κενό στην ελληνική βιβλιογραφία, προτείνοντας πρακτικές κατευθύνσεις που γεφυρώνουν την επιστήμη της ογκολογίας με τις αξίες της χριστιανικής πίστης και ηθικής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ζητήματα όπως η ανακουφιστική φροντίδα, η ευθανασία, η ποιμαντική στήριξη και η πνευματική προετοιμασία του ασθενούς, με κεντρικό άξονα την ολιστική αντιμετώπιση του πόνου και του θανάτου μέσα από χριστιανική ανθρωπολογική θεώρηση. Μεθοδολογικά αξιοποιείται διεπιστημονική ανασκόπηση (κλινικές οδηγίες, βιοηθικά και νομικά κείμενα, εκκλησιαστικές τοποθετήσεις), ώστε να συναρθρωθούν οι τέσσερις κλασικές αρχές της βιοηθικής (αυτονομία, μη-βλάβη, ευεργεσία, δικαιοσύνη) με την ποιμαντική εμπειρία. Διασαφηνίζονται οι διακρίσεις μεταξύ μη κλιμάκωσης/απόσυρσης δυσανάλογων θεραπειών και ευθανασίας, η εφαρμογή της αρχής του διπλού αποτελέσματος, καθώς και ο ρόλος της επικοινωνίας (ενημερωμένη συναίνεση, παράδοση δύσκολων ειδήσεων, handoffs) και της στήριξης οικογένειας-φροντιστών. Η συμβολή της διατριβής είναι πρακτική και θεσμική: προτείνεται έγκαιρη ένταξη της ανακουφιστικής φροντίδας, εξασφάλιση πρόσβασης σε αναλγησία, τυποποίηση μεταβάσεων φροντίδας, ενίσχυση δεξιοτήτων επικοινωνίας και κατοχύρωση προγενέστερων οδηγιών, σε πλαίσιο συνεργασίας με την ποιμαντική φροντίδα όπου ζητείται. Καταδεικνύεται ότι η «καλή» ιατρική στο τέλος της ζωής δεν ταυτίζεται με τον τεχνικό μαξιμαλισμό, αλλά με μια κλινικά τεκμηριωμένη και ηθικά διαυγή πράξη που θεραπεύει όπου είναι δυνατόν, ανακουφίζει πάντοτε και παρηγορεί έως τέλους - διαφυλάσσοντας την αξιοπρέπεια και την αξία του προσώπου.