Essays on income inequality and economic reforms

Abstract

This thesis examines the relationship between labor market institutions and income inequality, with particular emphasis on Employment Protection Legislation (EPL). Despite extensive empirical research, existing evidence remains inconclusive, reflecting substantial heterogeneity in institutional design, measurement, and empirical identification. This thesis argues that such heterogeneity is central to understanding the ambiguous relationship between labor market regulation and inequality. The analysis combines three complementary approaches. First, a meta-analysis of the empirical literature on minimum wages, unions, and EPL shows that there is no uniform relationship between labor market institutions and income inequality. Reported effects vary widely across studies and are highly sensitive to methodological choices and measurement differences, highlighting the limits of pooled empirical estimates. Second, a structural search-and-matching model is developed to examine how different forms of employment protection affect inequality. The analysis demonstrates that the design of severance pay is crucial: lump-sum severance payments tend to reduce inequality by compressing wages and stabilizing employment, whereas wage-indexed severance distorts hiring and wage-setting, potentially increasing inequality, particularly in environments with low unemployment income. Third, the thesis provides new empirical evidence using panel data for OECD countries and an econometric framework tailored to slow-moving institutional variables. The results indicate that stricter employment protection for regular contracts is associated with lower income inequality, while protection for temporary contracts has weaker and less robust effects. Overall, the findings reconcile conflicting results in the literature by showing that the impact of labor market institutions on inequality is not uniform but depends critically on institutional design and empirical methodology. The thesis highlights the importance of treating labor market regulation as a multidimensional policy instrument, with distinct components generating different distributive outcomes.

Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη σχέση μεταξύ των θεσμών της αγοράς εργασίας και της εισοδηματικής ανισότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στις ρυθμίσεις προστασίας της απασχόλησης. Παρά τον εκτεταμένο όγκο εμπειρικής έρευνας, τα συμπεράσματα της σχετικής βιβλιογραφίας παραμένουν συχνά ασαφή και μη οριστικά. Η ασάφεια αυτή αντανακλά, σε μεγάλο βαθμό, την ετερογένεια που χαρακτηρίζει τόσο τον σχεδιασμό των θεσμών της αγοράς εργασίας όσο και τους τρόπους μέτρησης και εμπειρικής ταυτοποίησής τους. Η διατριβή υποστηρίζει ότι η ετερογένεια αυτή αποτελεί κεντρικό στοιχείο για την κατανόηση της σύνθετης και συχνά αμφίσημης σχέσης μεταξύ εργασιακής ρύθμισης και ανισότητας. Η ανάλυση βασίζεται σε τρεις συμπληρωματικές προσεγγίσεις. Αρχικά, πραγματοποιείται μετα-ανάλυση της εμπειρικής βιβλιογραφίας που εξετάζει τον ρόλο των κατώτατων μισθών, των συνδικάτων και τις ρυθμίσεις προστασίας της απασχόλησης. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν προκύπτει μια ενιαία και σταθερή σχέση μεταξύ των θεσμών της αγοράς εργασίας και της εισοδηματικής ανισότητας. Αντιθέτως, οι εκτιμώμενες επιδράσεις διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ των μελετών και εμφανίζονται ιδιαίτερα ευαίσθητες τόσο στις μεθοδολογικές επιλογές όσο και στον τρόπο μέτρησης των βασικών μεταβλητών. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει τους περιορισμούς των γενικών εμπειρικών εκτιμήσεων και υπογραμμίζει την ανάγκη σαφέστερης διάκρισης μεταξύ διαφορετικών μορφών εργασιακής ρύθμισης. Στη συνέχεια, η διατριβή αναπτύσσει ένα διαρθρωτικό υπόδειγμα αναζήτησης και αντιστοίχισης, με σκοπό να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικές μορφές προστασίας της απασχόλησης επηρεάζουν την ανισότητα. Η ανάλυση δείχνει ότι ο σχεδιασμός της αποζημίωσης απόλυσης έχει καθοριστική σημασία. Ειδικότερα, οι εφάπαξ αποζημιώσεις απόλυσης τείνουν να μειώνουν την ανισότητα, καθώς συμβάλλουν στη συμπίεση της μισθολογικής διασποράς και στη σταθεροποίηση της απασχόλησης. Αντίθετα, οι αποζημιώσεις απόλυσης που συνδέονται με το ύψος του μισθού μπορούν να στρεβλώσουν τις αποφάσεις πρόσληψης και τη διαδικασία καθορισμού των μισθών, οδηγώντας ενδεχομένως σε αύξηση της ανισότητας, ιδίως σε οικονομικά περιβάλλοντα όπου οι παροχές ανεργίας είναι χαμηλές. Τέλος, η διατριβή παρουσιάζει νέα εμπειρικά ευρήματα αξιοποιώντας πάνελ δεδομένα για χώρες του ΟΟΣΑ και εφαρμόζοντας ένα οικονομετρικό πλαίσιο κατάλληλο για μεταβλητές που μεταβάλλονται αργά στον χρόνο. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η αυστηρότερη προστασία της απασχόλησης για συμβάσεις αορίστου χρόνου συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα εισοδηματικής ανισότητας. Αντίθετα, η προστασία που αφορά τις συμβάσεις προσωρινής απασχόλησης εμφανίζει ασθενέστερες και λιγότερο σταθερές επιδράσεις. Συνολικά, τα ευρήματα της διατριβής συμβάλλουν στη συμφιλίωση των αντικρουόμενων αποτελεσμάτων της υπάρχουσας βιβλιογραφίας, δείχνοντας ότι η επίδραση των θεσμών της αγοράς εργασίας στην εισοδηματική ανισότητα δεν είναι ενιαία ούτε μηχανιστική. Αντίθετα, εξαρτάται καθοριστικά από τον συγκεκριμένο θεσμικό σχεδιασμό και από την εμπειρική μεθοδολογία που υιοθετείται. Η διατριβή αναδεικνύει, επομένως, την ανάγκη η ρύθμιση της αγοράς εργασίας να αντιμετωπίζεται ως πολυδιάστατο εργαλείο πολιτικής, του οποίου οι επιμέρους συνιστώσες μπορούν να έχουν διαφορετικές διανεμητικές συνέπειες.