Μεταβολές λιπιδαιμικών δεικτών σε ασθενείς που λαμβάνουν ορμονική θεραπεία για κακοήθεις νεοπλασίες του μαστού

Abstract

Background and aim: Hormonal modulation therapy is an important component of hormone receptorpositive breast cancer treatment. However, the type and duration of hormonal therapies have distinct effects on lipid profile parameters and cardiovascular disease risk. This study aimed to investigate the impact of tamoxifen and aromatase inhibitors (AIs) on lipid profiles and high-density lipoprotein (HDL) subfractions in women with breast cancer. Materials and methods: In this retrospective observational study, 100 women were included (50 healthy controls and 50 patients with histologically confirmed breast cancer). Among breast cancer patients, 25 were premenopausal receiving tamoxifen treatment, and 25 were postmenopausal receiving AI therapy, based on routine clinical practice. Lipid parameters were assessed at baseline and following six months of treatment in all participants. Premenopausal patients received tamoxifen, while postmenopausal patients were treated with AIs. Serum total cholesterol, triglycerides, low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C), HDL cholesterol, and HDL subfractions (HDL-2 and HDL-3) were analyzed. Results: In the tamoxifen-treated premenopausal cohort, total cholesterol decreased by 8.48% and LDL-C by 15.94%, with redistribution toward larger HDL particles, reflected by an increase in HDL-2 of 21.1% and a decrease in HDL-3 of 12.06% (all p<0.001) In the postmenopausal aromatase inhibitor cohort, a mixed lipid pattern was observed, with increases in total cholesterol (+3.38%) and LDL-C (+7.02%), decreases in HDL-C (-1.56%) and HDL-2 (-20.75%), an increase in HDL-3 (+8.69%), and a decrease in triglycerides (-10.95%) (all p<0.001). Direct comparison of change scores between cohorts showed significant differences for all examined lipid parameters (all p<0.001). Conclusion: Distinct six-month trajectories in lipid profile parameters and HDL subfractions were observed between premenopausal women receiving tamoxifen and postmenopausal women receiving aromatase inhibitors. These findings likely reflect the combined influence of endocrine therapy and underlying menopausal physiology and should not be interpreted as a direct causal head-to-head comparison of isolated drug effects.

Εισαγωγή: Η ορμονική θεραπεία αποτελεί βασικό πυλώνα της αντιμετώπισης του ορμονοευαίσθητου καρκίνου του μαστού. Ωστόσο, διαφορετικοί τύποι ορμονοθεραπείας ασκούν διαφορετικές επιδράσεις στον μεταβολισμό των λιπιδίων και ενδέχεται να επηρεάζουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο των ασθενών. Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της επίδρασης της ταμοξιφαίνης και των αναστολέων αρωματάσης στο λιπιδαιμικό προφίλ και στα υποκλάσματα της λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας (HDL) σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού. Υλικό και Μέθοδοι: Στην αναδρομική παρατηρητική αυτή μελέτη συμπεριλήφθηκαν συνολικά 100 γυναίκες, εκ των οποίων 50 υγιείς μάρτυρες και 50 ασθενείς με ιστολογικά επιβεβαιωμένο καρκίνο του μαστού. Από τις ασθενείς, 25 ήταν προεμμηνοπαυσιακές και έλαβαν θεραπεία με ταμοξιφαίνη, ενώ 25 ήταν μετεμμηνοπαυσιακές και έλαβαν θεραπεία με αναστολείς αρωματάσης σύμφωνα με τη συνήθη κλινική πρακτική. Οι λιπιδαιμικές παράμετροι αξιολογήθηκαν κατά την έναρξη και μετά από έξι μήνες θεραπείας. Προσδιορίστηκαν η ολική χοληστερόλη, τα τριγλυκερίδια, η LDL χοληστερόλη, η HDL χοληστερόλη και τα υποκλάσματα HDL-2 και HDL-3. Αποτελέσματα: Στις προεμμηνοπαυσιακές ασθενείς που έλαβαν ταμοξιφαίνη, η ολική χοληστερόλη μειώθηκε κατά 8,48% και η LDL χοληστερόλη κατά 15,94%. Παράλληλα, παρατηρήθηκε ανακατανομή προς μεγαλύτερα σωματίδια HDL, με αύξηση της HDL-2 κατά 21,1% και μείωση της HDL-3 κατά 12,06% (όλες οι συγκρίσεις p<0,001). Στις μετεμμηνοπαυσιακές ασθενείς που έλαβαν αναστολείς αρωματάσης παρατηρήθηκε μικτό λιπιδαιμικό πρότυπο, με αύξηση της ολικής χοληστερόλης (+3,38%) και της LDL χοληστερόλης (+7,02%), μείωση της HDL χοληστερόλης (-1,56%) και της HDL-2 (-20,75%), αύξηση της HDL-3 (+8,69%) και μείωση των τριγλυκεριδίων (-10,95%, όλες οι συγκρίσεις p<0,001). Η άμεση σύγκριση των μεταβολών μεταξύ των δύο θεραπευτικών ομάδων ανέδειξε στατιστικά σημαντικές διαφορές για όλες τις εξεταζόμενες λιπιδαιμικές παραμέτρους (p<0,001). Συμπεράσματα: Οι προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που έλαβαν ταμοξιφαίνη και οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που έλαβαν αναστολείς αρωματάσης παρουσίασαν διαφορετικά πρότυπα μεταβολών του λιπιδαιμικού προφίλ και των υποκλασμάτων της HDL κατά τη διάρκεια εξαμήνου θεραπείας. Τα ευρήματα αυτά πιθανότατα αντανακλούν τη συνδυασμένη επίδραση της ορμονικής θεραπείας και της υποκείμενης εμμηνοπαυσιακής φυσιολογίας και δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται ως άμεση αιτιολογική σύγκριση των φαρμακευτικών επιδράσεων των δύο θεραπευτικών προσεγγίσεων. Η συστηματική παρακολούθηση των λιπιδαιμικών παραμέτρων ενδέχεται να συμβάλει στην εξατομίκευση της καρδιαγγειακής εκτίμησης κινδύνου κατά τη διάρκεια της επιβίωσης μετά από καρκίνο του μαστού.