Η επίδραση της πανδημίας COVID-19 στις υπηρεσίες υγείας και στην ποιότητα ζωής ατόμων με πολλαπλή σκλήρυνση

Abstract

Introduction: Multiple Sclerosis (MS) is a chronic neurological disease with substantial impact on patients’ functionality and quality of life. This study investigated healthcare access, the impact of the COVID-19 pandemic, and differences between MS specialized centers and private healthcare settings. Methods: A cross-sectional study was conducted in 779 MS patients using structured questionnaires and medical records. Data included demographic and clinical characteristics, disability scales (EDSS, PDDS), healthcare access indicators, and quality-of-life measures. Comparative analyses and multivariable linear regression models were applied. Results: Most patients presented with low to moderate disability levels. Patients followed in MS specialized centers showed significantly better access to healthcare services, MRI examinations, pharmacological treatments, and multidisciplinary care both before and during the COVID-19 pandemic. They also experienced fewer barriers to healthcare access and faster diagnosis. Functional status (EDSS/PDDS) and patient-reported outcomes (EQ-5D, MFIS Physical) were the strongest predictors of quality of life. Conclusions: Follow-up in specialized MS centers is associated with improved healthcare access, better care coordination, and potentially higher quality of life. The COVID-19 pandemic further highlighted the protective role of organized healthcare structures. Prospective studies are needed to confirm these findings.

Εισαγωγή: Η Πολλαπλή Σκλήρυνση (ΠΣ) αποτελεί χρόνια νευρολογική νόσο με σημαντική επίδραση στη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η παρούσα μελέτη διερεύνησε την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, την επίδραση της πανδημίας COVID-19 και τον ρόλο των διαφορετικών δομών παρακολούθησης (Κέντρα ΠΣ έναντι ιδιωτικής φροντίδας). Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε συγχρονική μελέτη σε 779 ασθενείς με ΠΣ μέσω ερωτηματολογίων και ιατρικών αρχείων. Συλλέχθηκαν δημογραφικά, κλινικά δεδομένα, δείκτες αναπηρίας (EDSS, PDDS), καθώς και στοιχεία πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και ποιότητας ζωής. Χρησιμοποιήθηκαν συγκριτικές αναλύσεις και πολυμεταβλητή γραμμική παλινδρόμηση. Αποτελέσματα: Η πλειονότητα των ασθενών είχε χαμηλό έως μέτριο βαθμό αναπηρίας. Οι ασθενείς που παρακολουθούνταν σε Κέντρα ΠΣ παρουσίασαν σημαντικά καλύτερη πρόσβαση σε ιατρικές υπηρεσίες, εξετάσεις (MRI), φαρμακευτική αγωγή και πολυεπιστημονική φροντίδα, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Επιπλέον, εμφάνισαν λιγότερα εμπόδια πρόσβασης σε επαγγελματίες υγείας και ταχύτερη διάγνωση. Η λειτουργική κατάσταση (EDSS/PDDS) και οι δείκτες ποιότητας ζωής (EQ-5D, MFIS Physical) αναδείχθηκαν ως οι ισχυρότεροι προγνωστικοί παράγοντες της ποιότητας ζωής. Συμπεράσματα: Η παρακολούθηση σε εξειδικευμένα Κέντρα ΠΣ σχετίζεται με βελτιωμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, καλύτερη οργάνωση φροντίδας και δυνητικά καλύτερη ποιότητα ζωής. Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε περαιτέρω τον προστατευτικό ρόλο των οργανωμένων δομών υγείας. Απαιτούνται προοπτικές μελέτες για την επιβεβαίωση των ευρημάτων.