Εφαρμογές λογισμικών στη δημιουργική γραφή και την ψηφιακή αφήγηση ως διδακτικών μέσων στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Abstract

This doctoral dissertation investigates the pedagogical application of software for creative writing and Digital Storytelling (DS) within the framework of tertiary philological education. In an era of rapid technological integration, the research focuses on the attitudes, skills, and pedagogical transformations of pre-service philologists, a field traditionally considered conservative towards technological innovations. The main objective was to examine whether a targeted educational intervention in DS can cultivate digital literacy, foster critical-evaluative discourse, and promote the adoption of modern, student-centered teaching approaches by future educators. To achieve these objectives, a mixed-methods approach was adopted, unfolding in three successive phases (pilot, main, and replication) over three academic years. The participants were undergraduate students from the Department of Philology at the University of the Peloponnese, who attended an intensive, experiential training program in DS. The research design included pre/post-test measurements with experimental and control groups. Data were collected through a wide range of quantitative and qualitative tools, such as structured questionnaires, semi-structured interviews, qualitative analysis of teaching scenarios and student-produced digital artifacts, and the study of the peer assessment process.The research findings highlighted the intervention's decisive contribution on multiple levels. Quantitatively, a statistically significant increase in students' knowledge and skills in DS was recorded, as well as in their belief in its pedagogical value. Qualitatively, the research revealed a profound pedagogical transformation. Firstly, the students' evaluative discourse matured significantly, shifting from identifying surface-level errors to a substantive critique of narrative and stylistic elements, utilizing specialized terminology. Secondly, their instructional design was radically altered, with students abandoning traditional teacher-centered models and adopting flexible, student-centered, and constructivist approaches, where the student assumes an active role as a creator. Finally, the "feedback paradox" in peer assessment was identified: despite acknowledging its value, students rarely made substantial revisions based on the feedback received, suggesting that the primary benefit of the process lies in developing the critical skills of the assessor. In conclusion, this dissertation demonstrates that systematic and practice-oriented training in Digital Storytelling can act as a powerful catalyst for the modernization of philological education. It not only cultivates digital skills but, more importantly, transforms the pedagogical identity of future philologists, equipping them with a modern, creative, and critical perspective on teaching. The research provides an empirically validated intervention model and underscores the urgent need to integrate digital creative pedagogies into the curricula of the humanities.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά την παιδαγωγική αξιοποίηση των εφαρμογών λογισμικού στη δημιουργική γραφή και την ψηφιακή αφήγηση (ΨΑ) στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας φιλολογικής εκπαίδευσης. Σε μια εποχή ραγδαίας τεχνολογικής διείσδυσης, η έρευνα εστιάζει στις στάσεις, τις δεξιότητες και τους παιδαγωγικούς μετασχηματισμούς των υποψήφιων φιλολόγων, ενός κλάδου που παραδοσιακά θεωρείται επιφυλακτικός απέναντι στις τεχνολογικές καινοτομίες. Κεντρικός σκοπός ήταν να εξεταστεί κατά πόσον μια στοχευμένη εκπαιδευτική παρέμβαση στην ΨΑ μπορεί να καλλιεργήσει τον ψηφιακό εγγραμματισμό, να καλλιεργήσει τον κριτικό-αξιολογικό λόγο και να προωθήσει την υιοθέτηση σύγχρονων, μαθητοκεντρικών διδακτικών προσεγγίσεων από τους/τις μελλοντικούς/ές εκπαιδευτικούς. Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, υιοθετήθηκε μια μεικτή μεθοδολογική προσέγγιση, η οποία εκτυλίχθηκε σε τρεις διαδοχικές φάσεις (πιλοτική, κύρια, επαναληπτική) κατά τη διάρκεια τριών ακαδημαϊκών ετών. Στην έρευνα συμμετείχαν προπτυχιακοί/ές εκπαιδευόμενοι/ες εκπαιδευτικοί του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, οι οποίοι παρακολούθησαν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα εντατικής, βιωματικής κατάρτισης στην ΨΑ. Ο ερευνητικός σχεδιασμός περιελάμβανε μετρήσεις πριν και μετά την παρέμβαση (pre/post-test design) με τη χρήση πειραματικών ομάδων και ομάδων ελέγχου. Για τη συλλογή των δεδομένων αξιοποιήθηκε ένα ευρύ φάσμα ποσοτικών και ποιοτικών εργαλείων, όπως δομημένα ερωτηματολόγια, ημι-δομημένες συνεντεύξεις, ποιοτική ανάλυση διδακτικών σεναρίων και παραγόμενων ψηφιακών προϊόντων, καθώς και η μελέτη της διαδικασίας της αξιολόγησης από ομότιμους.Τα αποτελέσματα της έρευνας ανέδειξαν την καθοριστική συμβολή της παρέμβασης σε πολλαπλά επίπεδα. Ποσοτικά, καταγράφηκε στατιστικά σημαντική αύξηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων των φοιτητών/τριών στην ΨΑ, καθώς και της πεποίθησής τους για την παιδαγωγική της αξία. Ποιοτικά, η έρευνα αποκάλυψε έναν βαθύ παιδαγωγικό μετασχηματισμό. Πρώτον, ο αξιολογικός λόγος των φοιτητών ωρίμασε σημαντικά, μετατοπιζόμενος από την επισήμανση επιφανειακών λαθών σε μια ουσιαστική κριτική των αφηγηματικών και υφολογικών στοιχείων, με χρήση εξειδικευμένης ορολογίας. Δεύτερον, ο διδακτικός τους σχεδιασμός μεταβλήθηκε ριζικά, με τους/τις υποψήφιους/ες φιλολόγους να εγκαταλείπουν τα παραδοσιακά δασκαλοκεντρικά μοντέλα και να υιοθετούν ευέλικτες, μαθητοκεντρικές και κονστρουκτιβιστικές προσεγγίσεις, όπου ο μαθητής αναλαμβάνει ενεργό ρόλο δημιουργού. Τέλος, αναδείχθηκε το «παράδοξο της ανατροφοδότησης» στην ομότιμη αξιολόγηση, όπου, παρά την αναγνώριση της αξίας της, οι υποψήφιοι/ες φιλόλογοι σπάνια προέβαιναν σε ουσιαστικές αναθεωρήσεις, υποδεικνύοντας ότι το κύριο όφελος της διαδικασίας εντοπίζεται στην ανάπτυξη των κριτικών δεξιοτήτων του ίδιου του αξιολογητή. Συμπερασματικά, η διατριβή καταδεικνύει ότι η συστηματική και πρακτικά προσανατολισμένη εκπαίδευση στην ψηφιακή αφήγηση μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό καταλύτη για τον εκσυγχρονισμό της φιλολογικής εκπαίδευσης. Δεν καλλιεργεί απλώς ψηφιακές δεξιότητες, αλλά κυρίως δύναται να μετασχηματίζει την παιδαγωγική ταυτότητα των μελλοντικών φιλολόγων, εφοδιάζοντάς τους με μια σύγχρονη, δημιουργική και κριτική θεώρηση της διδασκαλίας. Η έρευνα προσφέρει ένα εμπειρικά τεκμηριωμένο μοντέλο παρέμβασης και υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη ενσωμάτωσης της ψηφιακής δημιουργικής παιδαγωγικής στα προγράμματα σπουδών των ανθρωπιστικών επιστημών.