Ψυχοπολιτική, λόγος και πολιτικό τραύμα: ο μεταϋπαρξισμός ως εργαλείο ερμηνείας και αναπαράστασης (της τρομοκρατίας)

Abstract

The phenomenon of modern terrorism has been extensively researched in the 21st century, especially in the wake of the events of September 11. This thesis proposes a new theoretical approach to the political and historical trauma which is either caused by the phenomenon of terrorism or causes it. To achieve this, it detects an international approach to politics based on psychosocial health, through an interdisciplinary approach of the science of psychology, political and social theory, narrative and theatrical discourse elements of trauma, transforming discourse into a complementary diagnostic and therapeutic tool with the expectation of preventing war, terrorism and other violence events. To support the above, it invents the postexistential theory as an evolution of existentialism and existential therapy. Delving into psychological parameters caused by historical conditions and political events, it calls for a more empathetic approach to political traumas with the aim of a combined way of thinking about “political healing”, focusing on the priority of human life and its quality while emphasizing the role of political theory in the protection of personal and community mental health, especially in relation to phenomena of violence or injustice. Combining both discourse analysis, a qualitative method, widely used in psychology and political science, and elements of existential theory and its development, that maintain their ontological features without being disconnected from sociopolitical theory, in this thesis, what will be called “postexistentialism” is considered as an elementary theoretical foundation for addressing post-traumatic outcomes caused by acts of political violence or political injustice against individuals and groups. The emergence of the role of individual and collective trauma psychology in a global response to terrorist and war violence should be of primary concern. The thesis introduces a combined proposal of emerging political theory, which could possibly contribute to the formulation of global policies through the understanding of possible causes and motives of contemporary terrorism. Focusing on the priority of human life, it introduces the question “Who was the terrorist before he became a terrorist?” It thus facilitates access to the understanding of international terrorist phenomena.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το φαινόμενο της σύγχρονης τρομοκρατίας διερευνήθηκε εκτενώς κατά τον 21ο αιώνα, ιδίως με αφορμή τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου. Η παρούσα διατριβή προτείνει μια νέα θεωρητική αντιμετώπιση του πολιτικού και ιστορικού τραύματος, που είτε προκαλείται από το φαινόμενο της τρομοκρατίας είτε το προκαλεί. Για να το πετύχει αυτό, ανιχνεύει μέσα από τη διεπιστημονική προσέγγιση της επιστήμης της ψυχολογίας, της πολιτικής και κοινωνικής θεωρίας, του αφηγηματικού και θεατρικού λόγου στοιχεία τραύματος, μετατρέποντας τον λόγο σε ένα συμπληρωματικό διαγνωστικό και θεραπευτικό εργαλείο, με την προσδοκία προληπτικού χαρακτήρα, μιας διεθνούς προσέγγισης της ψυχοκοινωνικής υγείας και του πολιτικού της ρόλου. Επινοεί, λοιπόν, τη μεταϋπαρξιακή θεωρία ως μετεξέλιξη του υπαρξισμού και της υπαρξιακής θεραπείας. Εμβαθύνοντας σε ψυχολογικές παραμέτρους που προκαλούνται από ιστορικές συνθήκες και πολιτικά συμβάντα, καλεί σε μια πιο ενσυναισθητική προσέγγιση των πολιτικών τραυμάτων με στόχο έναν συνδυαστικό τρόπο σκέψης περί “πολιτικής θεραπείας”, εστιασμένο στην προτεραιότητα της ανθρώπινης ζωής και ποιότητάς της, τονίζοντας τον ρόλο της πολιτικής θεωρίας στην προστασία της προσωπικής και κοινοτικής ψυχικής υγείας, ιδίως σε σχέση με φαινόμενα βίας ή αδικίας. Συνδυάζοντας τόσο την ανάλυση λόγου, μια ποιοτική μέθοδο που χρησιμοποιείται ευρέως στην ψυχολογία και στην πολιτική επιστήμη, όσο και στοιχεία της υπαρξιακής θεωρίας και της εξέλιξής της, που διατηρούν την οντολογική τους σταθερά χωρίς να αποσυνδέονται από την κοινωνικοπολιτική θεωρία, στην παρούσα διατριβή, αυτό που ονομάζεται “μεταϋπαρξισμός” κρίνεται ως στοιχειώδες θεωρητικό θεμέλιο για την αντιμετώπιση μετατραυματικών επιπτώσεων, που προέρχονται από ενέργειες πολιτικής βίας ή πολιτικής αδικίας κατά ατόμων και ομάδων. Η ανάδειξη του ρόλου της ατομικής και συλλογικής ψυχολογίας τραύματος συνιστά πρωταρχικό μέλημα για μια παγκόσμια αντιμετώπιση της τρομοκρατικής βίας και της βίας του πολέμου. Η διατριβή εισάγει μια πρόταση μιας αναδυόμενης πολιτικής θεωρίας, που θα μπορούσε να συμβάλει στη χάραξη παγκόσμιων πολιτικών μέσα από την κατανόηση πιθανών αιτιών και αφορμών της σύγχρονης τρομοκρατίας. Εστιάζοντας στην προτεραιότητα της ανθρώπινης ζωής, εισάγει το ερώτημα “Ποιος ήταν ο τρομοκράτης πριν γίνει τρομοκράτης;” Διευκολύνει έτσι την πρόσβαση στην κατανόηση διεθνών τρομοκρατικών φαινομένων.