Πρόγραμμα παρέμβασης για την προώθηση της μετατραυματικής ανάπτυξης σε παιδιά σχολικής ηλικίας την περίοδο της πανδημίας του COVID-19

Abstract

This study aimed to evaluate the effectiveness of an intervention that promote post-traumatic growth and other mental health variables (enhancing mental well-being and reducing post-traumatic stress) of 3rd and 4th grade children through mindfulness and character strengths practices (innate traits of the individual that can be cultivated). During the school year 2022-2023, a program called "The exploration of Happiness during COVID-19 pandemic" was implemented in 20 schools of the city of Heraklion, Crete. The program has 8 sessions of 45 min each. Questionnaires were completed before, soon after the intervention, and one month later. The participants of the intervention group received the school program of interest whereas the participants of the control group received no intervention. The post-intervention results revealed that children who participated in the intervention sessions experienced significantly increased PTG, well-being, mindfulness, strengths use, and decreased PTS symptoms compared to children who did not participate in the intervention. Furthermore, significant outcomes were maintained at follow-up. The program was effective for the participants of both genders and classes. Girls, 4th graders, those who had siblings and lived in extended families showed more post-traumatic growth, better mental health, and enhanced levels of mindfulness and character strengths. Furthermore, increased levels of post-traumatic growth associated with decreased levels of post-traumatic stress and increased levels of well-being. In addition, more post-traumatic growth and better levels of mental health (less post-traumatic stress, better well-being) were experienced by those who used more the mindfulness and character strengths practices in the everyday life. Overall, the findings of this thesis show that the present intervention program can be a useful tool for Social Workers and all healthcare professionals who work with children, especially in times of crisis. In a changing world, this study encourages healthcare professionals to provide appropriate interventions in order to promote children’s posttraumatic growth and improve children’s mental health through the use of mindfulness and character strengths.

Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η δημιουργία και η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητα ενός προγράμματος παρέμβασης που επιδιώκει να προωθήσει την μετατραυματική ανάπτυξη και να ενισχύσει λοιπές μεταβλητές ψυχικής υγείας (ενίσχυση ψυχικής ευημερίας και μείωση μετατραυματικού στρες) παιδιών σχολικής ηλικίας Γ΄ και Δ΄ δημοτικού μέσα από ασκήσεις που βοηθούν στην χρήση της ενσυνειδητότητας και των δυνάμεων και αρετών του χαρακτήρα (έμφυτα χαρακτηριστικά του ατόμου που μπορούν να καλλιεργηθούν). Για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, το σχολικός έτος 2022-2023 υλοποιήθηκε σε 20 σχολεία της πόλης του Ηρακλείου Κρήτης, τις ώρες του ολοήμερου, ένα πρόγραμμα με τίτλο «Ανακαλύπτοντας την Ευτυχία εν καιρώ πανδημίας». Το πρόγραμμα είχε διάρκεια 8 εβδομάδων και κάθε συνάντηση είχε διάρκεια 45 λεπτών. Στην αρχή και στο τέλος του προγράμματος συμπληρώθηκαν ερωτηματολόγια καθώς και 1 μήνα μετά την ολοκλήρωσή του. Τα παιδιά που ανήκαν στην πειραματική ομάδα συμμετείχαν στο πρόγραμμα ενώ τα παιδιά της ομάδας ελέγχου συμπλήρωσαν μόνο ερωτηματολόγια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά της πειραματικής ομάδας, σε αντίθεση με εκείνα της ομάδας ελέγχου, εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα μετατραυματικής ανάπτυξης, βελτίωση στα επίπεδα ψυχικής υγείας (περισσότερη ψυχική ευημερία λιγότερο μετατραυματικό στρες) και στην χρήση της ενσυνειδητότητας και των δυνάμεων και αρετών του χαρακτήρα, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος. Μάλιστα η βελτίωση αυτή διατηρήθηκε και κατά την επαναληπτική μέτρηση, 1 μήνα μετά. Το πρόγραμμα ακόμα φάνηκε ότι ήταν αποτελεσματικό για τους συμμετέχοντες και των δυο φύλων και τάξεων. Τα κορίτσια, τα παιδιά Δ΄ τάξης, αυτά που είχαν αδέλφια και ζούσαν σε εκτεταμένες οικογένειες παρουσίαζαν περισσότερη μετατραυματική ανάπτυξη, καλύτερη ψυχική υγεία και πιο ενισχυμένα επίπεδα ενσυνειδητότητας και δυνάμεων και αρετών του χαρακτήρα. Ακόμα, βρέθηκε ότι όσο αυξάνονταν τα επίπεδα μετατραυματικής ανάπτυξης του ατόμου, τόσο μειωνόταν το μετατραυματικό στρες και ενισχύονταν τα επίπεδα ψυχικής ευημερίας. Επιπροσθέτως, περισσότερη μετατραυματική ανάπτυξη και καλύτερα επίπεδα ψυχικής υγείας (λιγότερο μετατραυματικό στρες, περισσότερη ψυχική ευημερίας) είχαν εκείνοι που χρησιμοποιούσαν περισσότερο την ενσυνειδητότητα και τις δυνάμεις και αρετές του χαρακτήρα τους. Συνολικά, τα ευρήματα της παρούσας διατριβής δείχνουν ότι το πρόγραμμα παρέμβασης που παρουσιάστηκε είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τους Κοινωνικούς Λειτουργούς και γενικότερα για τους επαγγελματίες που δουλεύουν με παιδιά, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσεων. Μέσα σε έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει, η εργασία αυτή ανοίγει το δρόμο στους επαγγελματίες κοινωνικής φροντίδας και υγείας και τους ενθαρρύνει να αξιοποιήσουν το παρόν πρόγραμμα, για να προσφέρουν κατάλληλες παρεμβάσεις στα παιδιά, που θα στοχεύουν στην ανάπτυξή τους, στη προστασία και προαγωγή της ψυχικής υγείας τους, μέσα από τη χρήση της ενσυνειδητότητας και των δυνάμεων και αρετών του χαρακτήρα.