Δεσμός, αναπτυξιακά επιτεύγματα και ψυχική υγεία: μια διαχρονική μελέτη στην ύστερη εφηβεία

Abstract

The goal of this study was to investigate the longitudinal relations between Attachment Anxiety and Avoidance in adolescent close relationships on the one hand, and indices of adaptation on the other (developmental tasks and psychological well-being). Specifically, this study tried to answer two sets of questions: a) does adolescent attachment longitudinally predict the indices of adaptation? b) what are the dynamic, longitudinal patterns of relations between attachment and indices of adaptation? The sample consisted of 685 adolescent students of 10th Grade (Wave 1) from 8 high schools in the greater prefecture of Attica (Athens). Three waves of data were collected during a 12-month period (two 6-month intervals). Developmental tasks were personal identity [Dimensions of Identity Development Scale (Luyckx et al., 2008)], school grades (GPA from 5 core courses), and popularity [sociometric data (Coie, Dodge, & Coppotelli, 1982)]; psychological well-being consisted of general self-esteem (Rosenberg, 1965), symptoms of anxiety and depression [SCL-90-R (Derogatis & Kazdin, 2000)]. Using Mplus 7 (Muthén & Muthén, 1998-2012), multiple imputation was applied to deal with missingness, Multilevel Modeling was employed to answer questions of the first set, while cross-lagged models were calculated to answer questions of the second set. Results showed that the two Attachment dimensions had different patterns of longitudinal relations with adaptation. First, both Attachment dimensions showed longitudinal relations with the level of most indices, but not the slope of adaptation. Second, Attachment dimensions showed rather “causative” patterns in the cross-lagged analyses. Most identity dimensions and self-esteem were predicted by either Attachment Anxiety or Avoidance. GPA and Popularity showed almost no significant findings. Attachment Avoidance showed four “causative” patterns, but also four “consequential” patterns. Attachment Anxiety only showed three “causative” patterns. Practical implications are discussed.

Στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη των διαχρονικών σχέσεων μεταξύ των διαστάσεων Άγχους και Αποφυγής του εφηβικού δεσμού στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, και των δεικτών προσαρμογής (αναπτυξιακά επιτεύγματα και ψυχική υγεία). Πιο αναλυτικά, η εργασία αυτή στόχευε στη διερεύνηση των ερωτημάτων: α) κατά πόσο μπορεί ο δεσμός στην εφηβεία να προβλέψει διαχρονικά τους δείκτες προσαρμογής, καθώς επίσης και β) ποιο είναι το δυναμικό μοτίβο των διαχρονικών σχέσεων μεταξύ δεσμού και δεικτών προσαρμογής. Το δείγμα αποτέλεσαν 685 έφηβοι, μαθητές της Α’ τάξης λυκείου που φοιτούσαν σε 8 λύκεια του Νομού Αττικής. Ως αναπτυξιακά επιτεύγματα θεωρήθηκαν η ανάπτυξη προσωπικής ταυτότητας [Κλίμακα Διαστάσεων Ανάπτυξης Ταυτότητας, (Luyckx και συν., 2008)], η σχολική βαθμολογία (μέσος όρος 5 σχολικών μαθημάτων), και η δημοτικότητα [κοινωνιομετρικά δεδομένα (Coie, Dodge, & Coppotelli, 1982)], ενώ ως ψυχική υγεία μετρήθηκε η γενική αυτοεκτίμηση (Rosenberg, 1965), τα συμπτώματα άγχους και τα συμπτώματα κατάθλιψης [SCL 90R (Derogatis & Kazdin, 2000)]. Τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής έδειξαν, στο σύνολό τους, ότι οι δύο διαστάσεις του ενήλικου/εφηβικού δεσμού στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, ήτοι το Άγχος στο δεσμό και η Αποφυγή στο δεσμό, συσχετίζονται διαχρονικά με διαφορετικό τρόπο με τις μεταβλητές ενδιαφέροντος. Πρώτον, οι διαστάσεις του δεσμού βρέθηκαν να σχετίζονται διαχρονικά με το επίπεδο των περισσότερων μεταβλητών, αλλά όχι με το ρυθμό αλλαγής (διαχρονικής εξέλιξης) των μεταβλητών αυτών. Δεύτερον, οι διαστάσεις του δεσμού έδειξαν κατά κύριο λόγο να προηγούνται των διαστάσεων της προσαρμογής, στα δυναμικά μοτίβα των διαχρονικών αναλύσεων, ενώ υπήρξαν και περιπτώσεις όπου η Αποφυγή στο δεσμό δεχόταν τις διαχρονικές επιδράσεις άλλων μεταβλητών. Οι πρακτικές εφαρμογές των αποτελεσμάτων συζητούνται.